Akcyza


Podstawy prawne

Wspólny system podatku akcyzowego w Unii Europejskiej obejmuje regulacje dotyczące wyrobów akcyzowych, takich jak wyroby energetyczne, energia elektryczna, alkohol i napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe.

Zagadnienie opodatkowania akcyzą innych wyrobów, np. samochodów osobowych leży w gestii państw członkowskich, z zastrzeżeniem, iż podatki te nie mogą spowodować zwiększenia formalności w obrocie handlowym, związanych z przekraczaniem granicy między państwami członkowskimi.

Podstawowym aktem prawa wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego w Unii Europejskiej jest dyrektywa Rady 2008/118/WE.

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi podatek akcyzowy w Polsce są:
1. ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym regulująca opodatkowanie podatkiem akcyzowym wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu tymi wyrobami, a także oznaczanie znakami akcyzy, zwana dalej „ustawą";
2. rozporządzenia Ministra Finansów wydane na podstawie delegacji zawartych w ww. ustawie.

Podatnicy

Stosownie do art. 13 ustawy podatnikami akcyzy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec których zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmioty:
1) nabywające lub posiadające wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony;
2) będące nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu;
3) u których powstają ubytki wyrobów akcyzowych lub doszło do całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20, również gdy nie jest właścicielem tych wyrobów akcyzowych;
4) będące przedstawicielem podatkowym;
5) będące zarejestrowanym odbiorcą, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca - z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych na rzecz osoby trzeciej;
6) będące zarejestrowanym wysyłającym, jeżeli wysyłają z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe z miejsca importu;
7) dokonujące użycia lub sprzedaży wyrobów węglowych, które uzyskały w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary.

Do podatników należy również zaliczyć podmioty niebędące importerem, jeżeli ciąży na nich obowiązek uiszczenia cła.

Ponadto podatnikiem z tytułu wyprowadzenia ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy jest podmiot będący właścicielem tych wyrobów, który uzyskał od właściwego naczelnika urzędu celnego tzw. zezwolenie wyprowadzenia.

Ponadto w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego od podmiotu zagranicznego niemającego siedziby, miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce podatnikiem jest podmiot reprezentujący, wyznaczony przez podmiot zagraniczny. Należy jednocześnie dodać, że w przypadku nie wyznaczenia podmiotu reprezentującego, odmowy przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego podmiotu reprezentującego przez organ podatkowy lub nieprzesłania w terminie przez nabywcę końcowego podmiotowi reprezentującemu kopii faktury podatnikiem staje się nabywca końcowy, który dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej.

Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podatnikach z tytułu dokonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego, których przedmiotem są te same wyroby akcyzowe, zapłata akcyzy związanej z tymi wyrobami przez jednego z tych podatników powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pozostałych podatników.

Wspomniana wyżej odrębność uregulowania zagadnienia opodatkowania akcyzą samochodów osobowych sprawia, że również określenie przez ustawę podatników wymaga oddzielnego omówienia.

Podatnikiem jest zatem osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegającej opodatkowaniu (odpowiednio import auta, jego nabycie wewnątrzwspólnotowe lub sprzedaż na terytorium kraju). Należy uzupełnić, że jeżeli przemieszczenia samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju dokonał inny podmiot niż podmiot, który nabył prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która nabyła prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel. Z kolei w sytuacji, gdy powstanie zobowiązania podatkowego wiązać będziemy ze złożeniem wniosku o rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która wystąpiła o rejestrację tego samochodu na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

W przypadku samochodów osobowych mamy do czynienia z odpowiedzialnością solidarną podatników. Bowiem, stosownie do art. 102 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy samochód osobowy stanowi przedmiot współwłasności, za podatników uznaje się wszystkich współwłaścicieli, nawet gdy czynności podlegające opodatkowaniu dokonał jeden ze współwłaścicieli.

Przedmiot opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności, określone w art. 8, 9 i 9a ustawy, dotyczące wyrobów wymienionych w załączniku nr 1 do ww. ustawy, zwanych wyrobami akcyzowymi.

Do czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą zalicza się:
1) produkcję wyrobów akcyzowych;
2) wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego;
3) import wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem importu wyrobów akcyzowych wysłanych następnie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów;
4) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego;
5) wyprowadzenie ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy, z wyłączeniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, przez podmiot, który uzyskał zezwolenie wyprowadzenia;
6) wysłanie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów.

Określenie wielu czynności rodzących obowiązek podatkowy w akcyzie, nie oznacza jednak, że akcyza jest podatkiem wielofazowym, pobieranym na każdym etapie obrotu. Art. 8 ust. 6 ustawy określa jednofazowość akcyzy stanowiąc, że jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z ww. czynności, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości.

Przedmiotem opodatkowania jest również:
1) użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie:
a) było niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy lub
b) nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy;
2) dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy;
3) sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy;
4) nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą są również:
- ubytki wyrobów akcyzowych lub ich całkowite zniszczenie,
- zużycie wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, o których mowa w art. 89 ust. 2, do produkcji innych wyrobów oraz zużycie napojów alkoholowych, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 i 3, przez podmiot zużywający.

Zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż lub oferowanie na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w połączeniu z innym towarem lub usługą lub w połączeniu z przyznaniem nabywcy nieodpłatnej premii w postaci innych towarów i usług, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy.

W sposób odmienny uregulowane zostało zagadnienie przedmiotu opodatkowania energii elektrycznej, która z uwagi na swoje właściwości jest szczególnym wyrobem akcyzowym. Zgodnie z ustawą opodatkowane jest:
1) nabycie wewnątrzwspólnotowe energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
2) sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, który wyprodukował tę energię;
3) zużycie energii elektrycznej przez podmiot posiadający koncesję, o której mowa w pkt 2;
4) zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, o której mowa w pkt 2, który wyprodukował tę energię;
5) import energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
6) zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Nie uznaje się natomiast za zużycie energii elektrycznej strat powstałych w wyniku przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, z wyłączeniem energii zużytej w związku z jej przesyłaniem lub dystrybucją oraz energii elektrycznej pobranej nielegalnie.

Jeżeli w stosunku do energii elektrycznej powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa powyżej, to nie powstaje obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości (zasada jednofazowości akcyzy).

Istotne jest również to, że obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy wymienione wyżej czynności zostały wykonane z zachowaniem warunków i form określonych przepisami prawa.

Z kolei w przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:
1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju;
2) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych;
3) dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych;
4) import wyrobów węglowych;
5) eksport wyrobów węglowych;
6) użycie wyrobów węglowych do celów innych niż zwolnione, przy czym za takie użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych;
7) użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary;
8) powstanie ubytków wyrobów węglowych.

Należy podkreślić, że również w przypadku wyrobów węglowych mamy do czynienia z jednofazowością akcyzy.

Ponadto ustawa odrębnie uregulowała zagadnienie opodatkowania samochodów osobowych, w tym również czynności rodzących obowiązek podatkowy. Stosownie do art. 100 ustawy w przypadku samochodów osobowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:
1) import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
2) nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
3) pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruch drogowym:
a) wyprodukowanego na terytorium kraju,
b) od którego nie została zapłacona akcyzy z tytułu importu lub też nabycia wewnątrzwspólnotowego.

W przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, następująca po pierwszej sprzedaży na terytorium kraju, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należytej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Organy podatkowe

Organami podatkowymi w zakresie akcyzy, zgodnie z art. 14 ustawy, są naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych. Zasadą jest, że właściwość miejscową organów podatkowych ustala się ze względu na miejsce wykonywania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, podlegających opodatkowaniu.

Od ww. zasady ustawa przewiduje jednak szereg wyjątków, i tak jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu są wykonywane na terenie właściwości miejscowej dwóch lub więcej organów podatkowych, właściwość miejscową określa się dla:
- osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej – ze względu na adres ich siedziby,
- osób fizycznych – ze względu na adres ich zamieszkania.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w sytuacjach:
1) ustalania norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych lub dopuszczalnych norm zużycia wyrobów akcyzowych,
2) przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy,
3) powiadamiania naczelnika urzędu celnego przez podmiot prowadzący skład podatkowy o zamiarze wyprowadzenia wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego,
- właściwość miejscową ustala się ze względu na miejsce wykonywania czynności lub występowania stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu akcyzą, z którymi związane są ww. czynności.

W sposób szczególny uregulowana została również właściwość organów podatkowych w przypadku saldowania zabezpieczeń akcyzowych. I tak właściwość miejscową organu podatkowego w sprawach odnotowania obciążenia lub zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia ustala się ze względu na miejsce dokonania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, stanowiących podstawę do tego odnotowania. Z kolei w przypadku gdy zobowiązanie podatkowe wygasa na skutek jego zapłaty, organem właściwym do odnotowania zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia jest naczelnik urzędu celnego, któremu podatnik składa deklarację podatkową.

W przypadku importu lub wysłania wyrobów z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu organami podatkowymi w zakresie akcyzy są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej właściwy, na podstawie przepisów prawa celnego, do obliczenia i zaksięgowania kwoty należności celnych wynikających z długu celnego.

Z kolei w przypadku osób fizycznych, które dokonują nabycia wewnątrzwspólnotowego, z wyjątkiem nabycia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, organami podatkowymi są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej właściwi ze względu na adres zamieszkania tych podatników.

Natomiast w sytuacji ubiegania się o zwrot podatku akcyzowego właściwym organem podatkowym jest ten organ, u którego dokonano rozliczenia i zapłaty akcyzy.

Jeżeli nie można ustalić właściwości według ww. sposobów właściwym organem podatkowym jest Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie i Dyrektor Izby Celnej w Warszawie.

Organami właściwymi w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy zgodnie z art. 15 ustawy są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, których właściwość miejscową ustala się ze względu na adres siedziby lub zamieszkania podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w ten sposób właściwym naczelnikiem urzędu celnego w sprawach znaków akcyzy i właściwym dyrektorem izby celnej w sprawach znaków akcyzy jest Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie i Dyrektor Izby Celnej w Warszawie.

Obowiązek podatkowy

Generalną zasadą, wynikającą z art. 10 ust. 1 ustawy, jest, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą.

Ww. zasada została następnie dookreślona dla poszczególnych czynności oraz stanów faktycznych rodzących obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym, i tak:
1. w przypadku importu wyrobów akcyzowych obowiązek podatkowy powstaje z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego;
2. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanego odbiorcę powstaje z dniem, w którym wyroby akcyzowe zostały wprowadzone do określonego we właściwym zezwoleniu miejsca odbioru wyrobów akcyzowych;
3. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonanego na potrzeby wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej na terytorium kraju, powstaje z dniem otrzymania wyrobów akcyzowych przez podatnika, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia dokonania wysyłki określonej w uproszczonym dokumencie towarzyszącym;
4. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa, z wyłączeniem wyrobów węglowych, powstaje z dniem otrzymania tych wyrobów przez podatnika;
5. obowiązek podatkowy z tytułu dokonanego przez osobę fizyczną nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, przeznaczonych na cele handlowe, o których mowa w art. 34 ustawy, powstaje w dniu ich przemieszczenia na terytorium kraju;
6. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonanego za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego powstaje z dniem odbioru dostarczonych wyrobów akcyzowych przez odbiorcę na terytorium kraju;
7. obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, w przypadku gdy nie zostały dopełnione warunki uzasadniające zastosowanie tej stawki oraz sprzedaży lub oferowania na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, względnie w połączeniu z innym towarem lub usługą, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy powstaje z dniem wydania wyrobów nabywcy;
8. jeżeli sprzedaż wyrobów akcyzowych, znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy i objętych stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, która odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki, powinna być potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania wyrobu akcyzowego;
9. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, od których nie została zapłacona akcyza w należytej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony, powstaje z dniem nabycia lub wejścia w posiadanie tych wyrobów, z zastrzeżeniem, że w przypadku organów administracji rządowej, które weszły w posiadanie takich wyrobów akcyzowych, podlegających na mocy przepisów odrębnych czynnościom określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonywanym przez te organy, obowiązek podatkowy powstaje z dniem zużycia lub sprzedaży przez nie tych wyrobów.

Ponadto obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium kraju powstaje z dniem wydania wyrobów węglowych, w tym także przewoźnikowi; a w przypadku dokonania innych czynności mieszczących się w szerokiej definicji sprzedaży, o których mowa w art. 9a ust. 2 pkt 2-9 ustawy, z dniem wykonania tych czynności. Należy uzupełnić, że jeżeli sprzedaż wyrobów węglowych jest potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu od dnia wydania wyrobów węglowych.

W sposób szczególny określono moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku energii elektrycznej. Mianowicie obowiązek podatkowy powstaje:
1) z dniem nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
2) z momentem wydania energii nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju;
3) z dniem zużycia energii elektrycznej;
4) z dniem powstania długu celnego, w przypadku importu energii elektrycznej przez nabywcę końcowego.

Jeżeli nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy dla wyrobów akcyzowych, za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie czynności podlegającej opodatkowaniu lub zaistnienie stanu faktycznego rodzącego obowiązek podatkowy.

W przypadku samochodów osobowych obowiązek podatkowy z tytułu importu powstaje z dniem powstania długu celnego. Bardziej złożona sytuacja ma miejsce w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. I tak obowiązek podatkowy z tytuły nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju powstaje z dniem:
1) przemieszczenia samochodu osobowego na terytorium kraju, jeżeli nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nastąpiło przed przemieszczeniem samochodu na terytorium kraju;
2) nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, jeżeli nabycie prawa rozporządzaniem jak właściciel nastąpiło po przemieszczeniu samochodu osobowego na terytorium kraju;
3) złożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, jeżeli podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację na terytorium kraju nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego nie jest jego właścicielem.

Należy dodać, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego albo sprzedaży auta wyprodukowanego na terytorium kraju nie powstaje, jeżeli ten samochód osobowy został dostarczony wewnątrzwspólnotowo lub wyeksportowany w terminie 30 dni od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego albo sprzedaży samochodu wyprodukowanego na terytorium kraju.

Z kolei w przypadku sprzedaży samochodu osobowego na terytorium kraju obowiązek podatkowy powstaje z dniem wydania, a w przypadku: zamiany, wydania w zamian za wierzytelności, wydania w miejsce świadczenia pieniężnego, darowizny, wydania w zamian za dokonanie określonej czynności, przekazania lub wykorzystania na potrzeby reprezentacji albo reklamy, przekazania przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników, użycia na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, z dniem wykonania tych czynności.

Jeżeli sprzedaż samochodu osobowego powinna być potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania lub wykonania ww. czynności.

Rejestracja

Podmioty chcące prowadzić działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą lub pierwszej czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie złożyć zgłoszenie rejestracyjne właściwemu naczelnikowi urzędu celnego. Naczelnik urzędu celnego pisemnie potwierdza przyjęcie zgłoszenia rejestracyjnego podatnika.

Wymóg złożenia zgłoszenia rejestracyjnego nie dotyczy tych podmiotów, które prowadzą działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie wyrobów akcyzowych objętych zerową stawką podatku akcyzowego, jak również podmiotów prowadzących działalność z użyciem wyrobów zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, niemających na terytorium Polski siedziby, miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym uległy zmianie, wówczas podatnik jest obowiązany zgłosić tę zmianę naczelnikowi urzędu celnego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana.

Również zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu lub czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie należy zgłosić na specjalnym formularzu do naczelnika urzędu celnego, który dokonał rejestracji, w terminie 7 dni. Wówczas zgłoszenie takie stanowi podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru podatników.

Należy również zauważyć, że przed rozpoczęciem działalności jako pośredniczący podmiot węglowy powinno się pisemnie poinformować o tym fakcie właściwego naczelnika urzędu celnego. Właściwy naczelnik urzędu celnego jest obowiązany bez zbędnej zwłoki potwierdzić również pisemnie przyjęcie powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy.

Ponadto podmiot zamierzający prowadzić działalność gospodarczą w zakresie wyrobów energetycznych, przeznaczonych do celów innych niż napędowe lub opałowe, objętych stawką zero, niebędący podmiotem zarejestrowanym na potrzeby akcyzy, jest obowiązany przed dniem rozpoczęcia tej działalności powiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu celnego, w celu ustalenia dopuszczalnych norm zużycia.

Składanie deklaracji podatkowych

Podatnicy podatku akcyzowego obowiązani są m.in. do:
1) składania w urzędzie celnym deklaracji dla podatku akcyzowego za miesięczne okresy rozliczeniowe, tj. w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku wyrobów objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy deklarację akcyzową należy złożyć dopiero wtedy, gdy powstanie zobowiązanie podatkowe, a więc w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończy się ta procedura.
2) obliczania i zapłaty akcyzy za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (zobowiązanie podatkowe w przypadku stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy), na rachunek właściwej izby celnej.
3) obliczenia i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne (dotyczy to zarejestrowanych odbiorców, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wewnątrzwspólnotowe, podmiotów prowadzących składy podatkowe i podatników wyprowadzających swoje wyroby akcyzowe z cudzego składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, o ile posiadają zezwolenie wyprowadzenia).

W przypadku energii elektrycznej podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym:
1) upłynął termin płatności wynikający z faktury, a jeżeli termin ten nie został określony - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę - w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
2) upłynął termin płatności określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu dostaw energii elektrycznej albo, jeżeli termin ten nie został określony w umowie - upłynął termin płatności wynikający z faktury lub innego dokumentu wystawionego przez podatnika, z którego wynika zapłata należności za sprzedaną przez podatnika energię elektryczną, a jeżeli termin płatności nie został określony w umowie ani w fakturze lub w tym dokumencie - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę lub ten dokument - w przypadku sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju;
3) nastąpiło zużycie energii elektrycznej, skutkujące powstaniem obowiązku podatkowego.

Należy podkreślić, że 3. przypadek nie będzie miał zastosowania do podmiotów posiadających koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, które zużywają energię elektryczną na cele zwolnienia, o którym mowa w art. 30 ust. 6 lub 7, i nie są podatnikami z tytułu innych czynności, o których mowa w art. 9 ust. 1.

Z kolei w przypadku wyrobów węglowych podatnik jest obowiązany składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia przypadającego w drugim miesiącu od miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy (sytuacja ta nie dotyczy nabycia wewnątrzwspólnotowego).

Na podatnika, który wyprowadza ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy swoje wyroby akcyzowe z obcego składu podatkowego nałożony został dodatkowy obowiązek. Mianowicie podmiot ten zobowiązany został do przesłania kopii swojej deklaracji akcyzowej w zakresie dotyczącym wyrobów akcyzowych wyprowadzonych z cudzego składu podatkowego, naczelnikowi urzędu celnego właściwemu dla podmiotu prowadzącego skład, z którego wyroby zostały wyprowadzone. Na powyższą czynność ustawodawca określił termin trzydniowy, licząc od dnia złożenia deklaracji do „swojego" urzędu celnego.

Wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne dokonuje się nie później niż 25. dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy, a w przypadku podmiotu prowadzącego skład podatkowy – po dniu, w którym nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy i powstało zobowiązanie podatkowe. Wpłaty dzienne dokonywane za miesiąc rozliczeniowy są uwzględniane przy rozliczeniu akcyzy w deklaracjach podatkowych.

Wpłaty dzienne dokonywane w miesiącu rozliczeniowym są pomniejszane o:
- kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy, wpłaconą w celu otrzymania tych znaków.
- kwoty przysługujących podatnikowi zwolnień i obniżeń akcyzy.

Kwotę akcyzy obliczoną od danych wyrobów akcyzowych obniża się o kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy, pod warunkiem, że zostaną one prawidłowo naniesione na dany wyrób lub opakowanie jednostkowe.

Pomniejszenie to, wykazane w deklaracji akcyzowej, może nastąpić, nie wcześniej niż:
1) następnego dnia po naniesieniu tych znaków na dany wyrób lub opakowanie jednostkowe. Dotyczy to przypadków, gdy oznaczanie wyrobów akcyzowych znakami akcyzy następuje w składzie podatkowym na terytorium kraju;
2) po powstaniu obowiązku podatkowego. Zasada ta dotyczy zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych, podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, który nabywa wewnątrzwspólnotowo wyroby akcyzowe z zapłaconą akcyzą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Reguła ta dotyczy również kilku innych sytuacji, np. gdy produkcja odbywa się poza składem podatkowym oraz gdy nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonane jest za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego;
3) następnego dnia po wprowadzeniu wyrobów akcyzowych do składu podatkowego na terytorium kraju – zasada ta dotyczy importu i nabycia wewnątrzwspólnotowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy na terytorium państwa trzeciego albo na terytorium państwa członkowskiego;
4) następnego dnia po powstaniu obowiązku podatkowego – zasada ta dotyczy zarejestrowanego odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych oraz właściciela wyrobów akcyzowych, który oznacza swoje wyroby akcyzowe w cudzym składzie podatkowym.

Ustawa nakłada na prowadzącego skład podatkowy dodatkowo obowiązek składania we właściwym urzędzie celnym informacji o wyrobach akcyzowych znajdujących się w składzie podatkowym. Informacje te sporządzane są na podstawie ewidencji ilościowej lub ilościowo-wartościowej i składane za każdy miesiąc w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dana informacja dotyczy.

Tak więc prowadzący skład podatkowy zobowiązany jest do składania informacji o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym – co miesiąc (bez względu na to, czy powstał obowiązek podatkowy czy nie). Chodzi tu o takie dane, jak: zapas początkowy wyrobów akcyzowych, kwota podatku akcyzowego w zawieszeniu odpowiadająca zapasowi początkowemu, ilość wyrobów akcyzowych przyjęta do składu, ilość wyprodukowanych wyrobów akcyzowych, ilość wyrobów zużytych do produkcji, ilość wyrobów akcyzowych wydana ze składu w procedurze zawieszenia poboru akcyzy i poza tą procedurą oraz dane o ubytkach, zapasie końcowym i kwocie podatku akcyzowego w zawieszeniu odpowiadającej zapasowi końcowemu.

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą nabywający wyroby akcyzowe z akcyzą zapłaconą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej na terytorium kraju mają obowiązek złożyć deklarację uproszczoną, w terminie 10 dni licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju jest obowiązany po jego przywozie złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 14 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju.

Ustawa nakłada na podatnika, który dokonuje produkcji wyrobów akcyzowych poza składem podatkowym z zastosowaniem instytucji przedpłaty akcyzy, następujące obowiązki:
- składanie właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy,
- obliczanie i wpłacanie przedpłaty akcyzy na rachunek właściwej izby celnej. Kwota tej przedpłaty powinna być obliczona w takiej wysokości akcyzy, jaka będzie należna od wyprodukowanych wyrobów akcyzowych w danym miesiącu.

Czynności te powinny być wykonywane za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostaną wyprodukowane.

Przedpłata akcyzy jest uwzględniana w deklaracji akcyzowej i zaliczana na poczet obliczonej należnej akcyzy od wyprodukowanych wyrobów. W sytuacji, gdy przedpłata akcyzy jest obliczona w wysokości:
1) niższej niż należna kwota akcyzy za dany miesiąc rozliczeniowy – wówczas od różnicy między kwotą przedpłaty a kwotą należnej akcyzy naliczane są odsetki jak od zaległości podatkowych. Odsetki te naliczane są za okres od ostatniego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostały wyprodukowane do dnia, w którym powinna zostać zapłacona kwota akcyzy w należnej wysokości.
2) wyższej niż należna – wówczas tę „nadwyżkę przedpłaty" podatnik powinien wykazać w deklaracji akcyzowej i rozliczyć przy przedpłatach akcyzy za następne okresy rozliczeniowe.

Rozliczenie to może nastąpić pod warunkiem, że podatnik:
- nie posiada zaległości podatkowych,
- nie posiada bieżących zobowiązań podatkowych,
- nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Składanie deklaracji przez płatnika

Zgodnie z przepisami ustawy organy egzekucyjne są płatnikami akcyzy od sprzedaży, dokonywanej w trybie egzekucji, samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju i są obowiązani:
- obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedano samochód,
- przekazać w ww. terminie do właściwego naczelnika urzędu celnego deklarację o wysokości pobranej i wpłaconej akcyzy.
Wzory deklaracji zostały określone w rozporządzeniach Ministra Finansów:
1) z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego, deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy oraz informacji o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym - (Dz. U. Nr 280, poz. 1647),
2) z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie wzoru deklaracji uproszczonej dla podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 286, poz. 1677),
3) z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie deklaracji o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika (Dz. U. Nr 32, poz. 245).

Deklaracje podatkowe składają się z formularza głównego AKC-4/AKC-4zo oraz z formularzy szczegółowych o podatku akcyzowym, dotyczących poszczególnych grup wyrobów akcyzowych. Poniżej przedstawione są nazwy wszystkich deklaracji akcyzowych, o których mowa w ww. rozporządzeniach:
- AKC-4/AKC-4zo- deklaracja dla podatku akcyzowego
- AKC-4/A - podatek akcyzowy od alkoholu etylowego;
- AKC-4/B - podatek akcyzowy od wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich;
- AKC-4/C - podatek akcyzowy od piwa;
- AKC-4/D - podatek akcyzowy od paliw silnikowych (z wyłączeniem gazu);
- AKC-4/E - podatek akcyzowy od samochodów osobowych;
- AKC-4/F - podatek akcyzowy od wyrobów tytoniowych;
- AKC-4/H - podatek akcyzowy od energii elektrycznej;
- AKC-4/I - podatek akcyzowy od paliw opałowych (z wyłączeniem wyrobów węglowych);
- AKC-4/J - podatek akcyzowy od gazu;
- AKC-4/K - podatek akcyzowy od olejów smarowych i pozostałych olejów;
- AKC-EN – deklaracja nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej;
- AKC-PA – deklaracja w sprawie przedpłaty akcyzy;
- INF - A - informacja o alkoholu etylowym w składzie podatkowym;
- INF - B - informacja o winie, napojach fermentowanych i wyrobach pośrednich w składzie podatkowym;
- INF - C - informacja o piwie w składzie podatkowym;
- INF – D - informacja o paliwach silnikowych (bez gazu) w składzie podatkowym;
- INF- F - informacja o wyrobach tytoniowych w składzie podatkowym;
- INF – I - informacja o olejach opałowych w składzie podatkowym;
- INF – J - informacja o gazie w składzie podatkowym;
- INF – K - informacja o olejach smarowych i pozostałych olejach w składzie podatkowym;
- AKC-U – deklaracja uproszczona nabycia wewnątrzwspólnotowego;
- AKC-WW – deklaracja podatkowa od wyrobów węglowych;
- AKC-P – deklaracja o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika.

Od 1 października 2011 r. istnieje możliwość składania deklaracji dla podatku akcyzowego wraz z załącznikami w formie elektronicznej. Należy podkreślić, że elektroniczna deklaracja AKC4/AKC-4zo może być złożona począwszy od rozliczenia za miesiąc wrzesień 2011 r.

Z kolei od 1 stycznia 2012 r. podatnicy otrzymali możliwość elektronicznego składania kolejnych deklaracji akcyzowych, tj. deklaracji podatkowej od nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej (AKC-EN), deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (AKC-PA), informacji o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym, deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego (AKC-U), zgłoszenia o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym wyrobów akcyzowych z akcyzą zapłaconą na terytorium państwa członkowskiego oraz deklaracji o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika (AKC-P).

Zwolnienia z akcyzy

Problematyka zwolnień od akcyzy została uregulowana w Dziale II, Rozdziale 6, art. 30-39 ustawy oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 sierpnia 2010 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 159, poz. 1070, z późn. zm.). Ustawa o podatku akcyzowym zawiera wszystkie obligatoryjne zwolnienia od akcyzy wynikające z przepisów wspólnotowych, tj. dyrektywy Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, dyrektywy Rady 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych, dyrektywy Rady 2008/118/WE w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG, dyrektywy Rady 2007/74/WE z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z państw trzecich z podatku od wartości dodanej i akcyzy.

W ustawie określone zostały zwolnienia od akcyzy dla:
1. energii elektrycznej:
- wytwarzanej z odnawialnych źródeł, na podstawie dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia energii w rozumieniu przepisów prawa energetycznego;
- zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej albo w celu podtrzymywania tych procesów produkcyjnych;

Warunki zwolnienia jw. określa rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego.
- zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu;
Warunki zwolnienia jw. określa rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego.
- zużywanej do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie), wytwarzanej na statku.

2. wyrobów energetycznych:
- zużywanych w procesie produkcji energii elektrycznej;
- zużywanych do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie);

Ww. zwolnienia są zwolnieniami ze względu na przeznaczenie i uwarunkowane zostały koniecznością spełnienia ustawowych warunków. Do warunków tych należy m.in. stosowanie dokumentu dostawy wyrobów zwolnionych od akcyzy (zwanego "dokumentem dostawy"), objęcie zwolnionych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym oraz prowadzenie ewidencji wyrobów zwolnionych od akcyzy. Ponadto ustawodawca określił enumeratywne przypadki przemieszczania tych wyrobów.

Jednocześnie dla celów stosowania zwolnienia wyrobów energetycznych zużywanych do celów żeglugi zastosowanie mają warunki określone w rozporządzeniu w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, w tym taki, że zwolnienie ma zastosowanie pod warunkiem prawidłowego oznaczenia i zabarwienia wyrobów energetycznych.

3. ubytków wyrobów akcyzowych lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, spełniających ustawową definicję ubytków, powstałych wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, pod warunkiem że podatnik wykaże zaistnienie okoliczności uprawniających do skorzystania ze zwolnienia oraz tzw. „dozwolonych ubytków", których wysokość ustalana jest, w drodze decyzji dla danego podmiotu i na jego wniosek, przez właściwego naczelnika urzędu celnego;

4. alkoholu etylowego:
a) całkowicie skażonego, importowanego, nabywanego wewnątrzwspólnotowo albo produkowanego na terytorium kraju, wskazanymi przez dowolne państwo członkowskie Unii Europejskiej, środkami dopuszczonymi do skażania alkoholu etylowego na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 3199/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie wzajemnego uznawania procedur całkowitego skażenia alkoholu etylowego do celów zwolnienia z podatku akcyzowego, w tym zawarty w wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi.
b) częściowo skażonego:
- zawartego w nabywanych wewnątrzwspólnotowo wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi dopuszczonymi przez państwo członkowskie Unii Europejskie pochodzenia wyrobu.

Dla celów stosowania ww. zwolnienia przyjmuje się, co wynika z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, że alkohol etylowy zawarty w wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi nabywany wewnątrzwspólnotowo został skażony środkami skażającymi dopuszczonymi przez państwa członkowskie Unii Europejskiej pochodzenia wyrobu, o ile wyroby te były przedmiotem legalnego obrotu handlowego w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej przed ich przywozem na terytorium kraju;
- zawartego w importowanych wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi określonymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych spośród środków dopuszczonych do skażania alkoholu etylowego na podstawie ustawy o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych.

Zwolnieniu podlega również alkohol etylowy zawarty w produktach leczniczych uznawanych za takie przez ustawę Prawo farmaceutyczne, olejkach eterycznych lub mieszaninach substancji zapachowych zawierających alkohol w ilości nieprzekraczającej 1,2% objętości, artykułach spożywczych lub półproduktach zawierających alkohol w ilości nieprzekraczajacej 8,5 litra alkoholu etylowego 100% vol na 100 kg w wyrobach czekoladowych lub w ilości nieprzekraczającej 5 litrów alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg dla wszystkich innych artykułów spożywczych lub prefabrykatów.

Ponadto zwalnia się od akcyzy ze względu na przeznaczenie alkohol etylowy skażony środkami skażającymi, określonymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych spośród środków dopuszczonych do skażania alkoholu etylowego na podstawie przepisów wydanych na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz.U. Nr 31, poz. 353, z późn. zm.) i wykorzystywany do produkcji produktów nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi.

Ze względu na przeznaczenie zwalnia się również napoje alkoholowe używane:
a) do produkcji octu objętego pozycją CN 2209 00,
b) do produkcji produktów leczniczych ,
c) do produkcji olejków eterycznych, mieszanin substancji zapachowych, ,
d) bezpośrednio do wytwarzania artykułów spożywczych - rozlewanych lub innych, lub jako składnik do półproduktów służących do wytwarzania artykułów spożywczych - rozlewanych lub innych, pod warunkiem że w każdym przypadku zawartość alkoholu etylowego w tych artykułach spożywczych nie przekracza 8,5 litra alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg produktu dla wyrobów czekoladowych i 5 litrów alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg produktu dla wszystkich innych wyrobów.

W tym miejscu należy podkreślić, że zwolnienie od akcyzy dla wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie uwarunkowane zostało koniecznością spełnienia warunków stosowania tych zwolnień. Do warunków tych należy m.in. stosowanie dokumentu dostawy wyrobów zwolnionych od akcyzy (zwanego "dokumentem dostawy"), objęcie zwolnionych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym oraz prowadzenie ewidencji wyrobów zwolnionych od akcyzy. Ponadto ustawodawca określił enumeratywne przypadki przemieszczania tych wyrobów.

5. paliw silnikowych przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach użytkowych pojazdów silnikowych, zamontowanych w pojemnikach specjalnego przeznaczenia, statków powietrznych lub jednostek pływających (nabycie wewnatrzwspólnotowe, import);

Zwolnieniu dla nabycia wewnatrzwspólnotowego podlega nielimitowana ilość paliwa, natomiast dla importu określony został limit wynoszący 600 litrów na pojazd dla pojazdów silnikowych, 200 litrów na pojemnik dla pojemników specjalnego przeznaczenia. Ponadto limit w ilości nieprzekraczającej 10 litrów na pojazd określony został dla paliw silnikowych znajdujących się w kanistrach przewożonych przez pojazdy silnikowe wjeżdżające na polski obszar celny z krajów trzecich (import).

6. wyrobów akcyzowych przemieszczanych przez tę osobę osobiście na jej własny użytek i jeżeli wyroby te nie są przeznaczone na cele handlowe;

Zwolnieniu podlegają wyroby tytoniowe i napoje alkoholowe w ilościach określonych przez ustawodawcę, odpowiednich z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz importu.

7. wyrobów tytoniowych lub napojów alkoholowych o charakterze okazjonalnym;

Zwolnieniu podlegają wyroby jw. umieszczone w przesyłce wysyłanej z terytorium państwa trzeciego przez osobę fizyczną i przeznaczonej dla osoby fizycznej przebywającej na terytorium kraju, jeżeli przesyłka: ma charakter okazjonalny, zawiera wyroby akcyzowe przeznaczone wyłącznie do użytku osobistego odbiorcy lub jego rodziny, całkowita wartość wyrobów akcyzowych zawartych w przesyłce nie przekracza równowartości 45 euro, ilość i rodzaj wyrobów akcyzowych nie wskazują na ich przeznaczenie handlowe, odbiorca nie jest obowiązany do uiszczenia jakichkolwiek opłat na rzecz nadawcy w związku z otrzymaniem przesyłki.

8. instytucji Unii Europejskiej i organizacji międzynarodowych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i członków ich personelu oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają stałego miejsca pobytu na terytorium kraju, sił zbrojnych Państw - Stron Traktatu Północnoatlantyckiego, sił zbrojnych uczestniczących w Partnerstwie dla Pokoju, Kwatery Głównej Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego i członków jej personelu oraz dowództwa sojusznicze, w szczególności Centrum Szkolenia Sił Połączonych i członków jego personelu.

Warunki stosowania zwolnień jw. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień od akcyzy.

9. wyrobów węglowych;
Zwolnieniu podlega:
1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju przez pośredniczący podmiot węglowy pośredniczącemu podmiotowi węglowemu lub podmiotowi korzystającemu ze zwolnienia akcyzowego (o zwolnieniach poniżej);
2) dostawę wewnątrzwspólnotową wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy;
3) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy lub podmiot korzystający ze zwolnienia (o zwolnieniach poniżej);
4) import wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy lub podmiot korzystający ze zwolnienia (o zwolnieniach poniżej);
5) eksport wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy.
Ponadto zwolnieniu od akcyzy podlegają wyroby węglowe zużywane:
1) w procesie produkcji energii elektrycznej;
2) w procesie produkcji wyrobów energetycznych;
3) przez gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu oświaty, żłobki i kluby dziecięce, podmioty lecznicze, jednostki organizacji społecznej, organizacje pożytku publicznego;
4 do przewozu towarów i pasażerów koleją;
5) do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej;
6) w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb, oraz w leśnictwie;
7) w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych oraz do redukcji chemicznej;
8) przez zakłady energochłonne do celów opałowych;
9) przez podmioty gospodarcze, w których wprowadzone zostały w życie systemy prowadzące do osiągnięcia celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej.
Zwolnienie od akcyzy dla wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie uwarunkowane zostało koniecznością spełnienia warunków stosowania tych zwolnień. Ponadto ustawodawca określił enumeratywne przypadki przemieszczania tych wyrobów.

10. samochodów osobowych;

Zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, samochód osobowy przywożony czasowo do celów prywatnych przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju z terytorium państwa członkowskiego, samochód osobowy przywożony czasowo do celów zawodowych przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju z terytorium państwa członkowskiego, samochód osobowy przywożony czasowo, zarejestrowany na terytorium państwa członkowskiego, w którym użytkownik ma miejsce zamieszkania, używany w regularnych podróżach z miejsca zamieszkania do miejsca pracy na terytorium kraju, samochód osobowy przywożony czasowo, zarejestrowany na terytorium państwa członkowskiego, w którym student ma miejsce zamieszkania, używany przez niego na terytorium kraju, w którym przebywa on wyłącznie w celu studiowania, samochód osobowy przywożony spoza terytorium państw członkowskich oraz państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium tych państw.

Ww. zwolnienie ma zastosowanie po spełnieniu ustawowych warunków, odpowiednich dla każdego ww. zwolnienia.

Mając na uwadze okresy przejściowe przyznane Polsce na mocy dyrektywy Rady 2004/74/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. zmieniającej dyrektywę 2003/96/WE w zakresie możliwości stosowania przez określone państwa członkowskie czasowych zwolnień lub obniżek poziomu opodatkowania na produkty energetyczne i energię elektryczną, określone zostało zwolnienie od akcyzy dla gazu ziemnego przeznaczonego do celów opałowych - do dnia 31 października 2013 r. lub do czasu, gdy udział gazu ziemnego w konsumpcji energii na terytorium kraju osiągnie 25 %. Po tym okresie gaz ziemny będzie podlegał opodatkowaniu zgodnie z wymogami wspólnotowymi. Informację o osiągnięciu poziomu udziału gazu ziemnego minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłosi, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Jednakże zgodnie z postanowieniami dyrektywy 2004/74/WE w momencie, gdy udział gazu ziemnego w konsumpcji energii osiągnie 20 %, zostanie zastosowana pozytywna stawka akcyzy dla gazu ziemnego przeznaczonego do celów opałowych, ale niższa od minimum wspólnotowego (mianowicie, stanowiąca 50 % stawki określonej w ustawie).

Do czasu obowiązywania ww. zwolnienia, zwolnione od akcyzy zostały również pozostałe węglowodory gazowe o kodzie CN 2711 29 00, przeznaczone do celów opałowych (propan, butan i ich mieszaniny w stanie gazowym), a także wyroby akcyzowe, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 15 lit. b (gazy niewymienione wcześniej w stanie gazowym i skroplonych używane do celów opałowych).

W rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego określone zostały zwolnienia dla:
1. nafty oznaczonej kodem CN 2710 19 25 przeznaczonej do celów oświetleniowych, kosmetycznych lub jako zmywacz antykorozyjny;
2. rozlewanych do butli gazowych w składzie podatkowym i przeznaczonych do użycia w urządzeniach, maszynach oraz pojazdach napędowych niebędących pojazdami samochodowymi pozostałych węglowodorów gazowych w stanie skroplonym o kodach CN 2711 12 11 do 2711 19 00;
3. zużycia energii elektrycznej wyprodukowanej z generatora o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW;
4. oleju opałowego wykorzystywanego do produkcji ciepła i mocy w skojarzeniu, w pracach rolnych, ogrodniczych, szklarniowych oraz leśnych, oleju smarowego oznaczonego kodem CN 2710 19 71-83 i 2710 19 87-99 przeznaczonego do wykorzystania do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych albo jako olej smarowy do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników, a ponadto olej napędowy oznaczony kodem CN 2710 19 41 wykorzystywany na cele olejów elektroizolacyjnych- transformatorowych oraz olejów procesowych-technologicznych;
5. biokomponentów przeznaczonych do paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych;
6. piwa, wina i napojów fermentowanych wytworzonych domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczone do sprzedaży;
7. napojów alkoholowych używanych jako próbki do analiz, niezbędnych prób produkcyjnych lub celów naukowych, używanych do procesów produkcyjnych, pod warunkiem, że produkt końcowy nie zawiera alkoholu, używane do badań naukowych;
8. alkoholu etylowego używanego do celów medycznych w szpitalach, aptekach i zakładach opieki zdrowotnej, pod warunkiem, że będą stosowane wyłącznie przy czynnościach leczniczych lub do zabiegów dezynfekcyjnych powierzchni i przedmiotów mających bezpośredni kontakt z pacjentem oraz do wytwarzania leków recepturowych w aptekach;
9. alkoholu etylowego, pozostającego jako odpad w procesie produkcyjnym, w którym produkt końcowy nie zawiera alkoholu etylowego;
10. wyrobów tytoniowych przeznaczonych wyłącznie do badań naukowych i badań związanych z jakością produktu;
11. podatników produkujących piwo wg wielkości sprzedaży tego wyrobu w roku kalendarzowym poprzedzającym rok podatkowy;
12. wyrobów tytoniowych do badań naukowych oraz badań związanych z jakością produktu;
13. wyrobów, znajdujące się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, nieprzydatnych do spożycia, dalszego przerobu lub zużycia, w przypadku ich zniszczenia.
Ww. zwolnienia mają zastosowanie na warunkach i w trybie określonym przez odpowiednie przepisy przedmiotowego rozporządzenia.

Procedura zawieszenia poboru akcyzy

Procedura zawieszenia poboru akcyzy to procedura stosowana podczas produkcji, magazynowania, przeładowywania i przemieszczania wyrobów akcyzowych, w trakcie której, gdy są spełnione określone w przepisach warunki, z obowiązku podatkowego nie powstaje zobowiązanie podatkowe.

Procedura zawieszenia poboru akcyzy ma zastosowanie, jeżeli wyroby akcyzowe są:
1) w składzie podatkowym, w tym również w wyniku zwrotu przez podmiot pośredniczący albo podmiot zużywający;
2) przemieszczane:
- między składami podatkowymi na terytorium kraju,
- ze składu podatkowego na terytorium kraju do składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego,
- ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do składu podatkowego na terytorium kraju,
- w celu dokonania eksportu, ze składu podatkowego na terytorium kraju do urzędu celnego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
- w celu dokonania eksportu, ze składu podatkowego na terytorium kraju przez terytorium państw członkowskich do urzędu celnego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
- ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do urzędu celnego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
- ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego przez terytorium kraju do urzędu celnego na terytorium innego państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
- ze składu podatkowego na terytorium kraju do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,
- ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do określonego we właściwym zezwoleniu miejsca ich odbioru przez zarejestrowanego odbiorcę na terytorium kraju lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych
- przez terytorium kraju między składami podatkowymi na terytorium państw członkowskich,
- przez terytorium kraju ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych
-w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, z miejsca importu na terytorium kraju, przez zarejestrowanego wysyłającego do :
a) składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego,
b) nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy,
c) zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,
d) urzędu celnego na terytorium państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
- w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, z miejsca importu na terytorium państwa członkowskiego, przez zarejestrowanego wysyłającego do:
a) składu podatkowego na terytorium kraju,
b) określonego we właściwym zezwoleniu miejsca odbioru tych wyrobów przez zarejestrowanego odbiorcę
c) zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych
d) urzędu celnego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,
e) urzędu celnego na terytorium państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej, przez terytorium kraju.
- w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, przez zarejestrowanego wysyłającego z miejsca importu na terytorium kraju do:
a) składu podatkowego na terytorium kraju,
b) urzędu celnego na terytorium kraju , który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej ,
c) zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych.

Procedurę zawieszenia poboru akcyzy stosuje się do wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy. Procedurę tę stosuje się na terytorium kraju również do wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa.

Procedury zawieszenia poboru akcyzy nie stosuje się:
- do energii elektrycznej,
- wyrobów węglowych,
- w przypadku przemieszczania między terytorium kraju i terytorium państwa członkowskiego wyrobów akcyzowych dla sił zbrojnych, jeśli do tego przemieszczania znajdzie zastosowanie procedura oparta bezpośrednio na Traktacie Północnoatlantyckim, chyba, że co innego wynika z porozumienia zawartego z państwem członkowskim Unii Europejskiej.

Jeżeli procedura zawieszenia poboru akcyzy jest związana z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych, to warunkiem jej stosowania jest :
1. zastosowanie e-AD albo dokumentu zastępującego e-AD ;
2. złożenie we właściwym urzędzie celnym zabezpieczenia akcyzowego.
e-AD to elektroniczny administracyjny dokument, na podstawie którego przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy. Natomiast dokument zastępujący e-AD to dokument, na którego podstawie przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, gdy System jest niedostępny. Dokument zastępujący e-AD zawiera takie same dane jak e-AD.

„System" jest krajowym systemem teleinformatycznym służącym do obsługi przemieszczania wyrobów akcyzowych wysyłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w szczególności do przesyłania e-AD, raportu odbioru i raportu wywozu, unieważnienia e-AD, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 684/2009 z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w odniesieniu do skomputeryzowanych procedur przemieszczania wyrobów w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Celem przedmiotowego Systemu jest przemieszczanie wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy na podstawie elektronicznego administracyjnego dokumentu (e-AD), zamiast stosowania papierowego administracyjnego dokumentu towarzyszącego (ADT).

Z procedurą zawieszenia poboru akcyzy ściśle związane są instytucje składu podatkowego, zarejestrowanego wysyłającego oraz zarejestrowanego odbiorcy.

Skład podatkowy to miejsce, w którym określone wyroby akcyzowe są: produkowane, magazynowane, przeładowywane lub do którego wyroby te są wprowadzane, lub z którego są wyprowadzane – z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy; w przypadku składu podatkowego znajdującego się na terytorium kraju miejsce to jest określone w zezwoleniu wydanym przez właściwego naczelnika urzędu celnego. Aby móc prowadzić działalność w formie składu podatkowego należy uzyskać zezwolenie właściwego naczelnika urzędu celnego na prowadzenie takiego składu (w formie decyzji administracyjnej). Zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego może uzyskać wyłącznie podmiot spełniający łącznie warunki określone w art. 48 ustawy.

Właściwy naczelnik urzędu celnego, wydając zezwolenie na prowadzenie pierwszego składu podatkowego, nadaje podmiotowi odrębną decyzją numer akcyzowy podmiotu prowadzącego skład podatkowy.

Niezależnie od powyższego, wydając zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego, właściwy naczelnik urzędu celnego, określa numer akcyzowy składu podatkowego (każdy skład posiada własny numer akcyzowy).

Zarejestrowany odbiorca to podmiot, któremu wydano zezwolenie na nabywanie wewnątrzwspólnotowe albo na jednorazowe nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych wysłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Zezwolenie w obu wariantach prowadzenia działalności przez zarejestrowanego odbiorcę jest udzielane podmiotom, które spełniają warunki określone w ustawie. Właściwy naczelnik urzędu celnego, wydając przedmiotowe zezwolenie nadaje podmiotowi numer akcyzowy zarejestrowanego odbiorcy związany z miejscem odbioru wyrobów akcyzowych.

Zarejestrowany wysyłający to podmiot, któremu wydano zezwolenie na wysyłanie importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Procedura przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą

Przemieszczanie wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą odbywa się na podstawie uproszczonego dokumentu towarzyszącego, o którym mowa w rozporządzeniu Komisji Nr 3649/92/EWG z dnia 17 grudnia 1992 r. w sprawie uproszczonego dokumentu towarzyszącego w wewnątrzwspólnotowym przemieszczaniu wyrobów akcyzowych, przeznaczonych do konsumpcji w Państwie Członkowskim wysyłki oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych (Dz.U. Nr 158, poz. 1065).

Uproszczony dokument towarzyszący może być zastąpiony przez dokument handlowy, o ile dokument ten zawiera takie same dane, jakie są wymagane dla uproszczonego dokumentu towarzyszącego. Zobowiązanym do wystawienia uproszczonego dokumentu towarzyszącego jest podmiot, który wysyła wyroby akcyzowe z zapłaconą akcyzą. Uproszczony dokument towarzyszący składa się z trzech kart.

Systemy informatyczne dla akcyzy

Przepis art. 18 ust. 3 ustawy nałożył na Ministra Finansów obowiązek prowadzenia komputerowej bazy danych zawierającej wykaz podatników prowadzących składy podatkowe, zarejestrowanych odbiorców, zarejestrowanych wysyłających oraz podmiotów pośredniczących.

Dla potrzeb rejestracji ww. podmiotów został stworzony system informatyczny obsługi rejestracji podmiotów uczestniczących w obrocie wyrobami akcyzowymi - System SEED .
Dodatkowym elektronicznym systemem wymiany informacji dla akcyzy, funkcjonującym niezależnie od bazy SEED, jest System Weryfikacji Przemieszczania (MVS). System wykorzystywany jest przez administracje państw członkowskich do kontroli konkretnych przemieszczeń wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą pomiędzy co najmniej dwoma krajami UE.

Systemem MVS administruje Biuro Łącznikowe ds. Akcyzy ELO (Excise Liaison Office) w strukturze Izby Celnej w Rzepinie.

Ponadto dla potrzeb akcyzy wdrożono System Przemieszczania oraz Nadzoru Wyrobów Akcyzowych EMCS (Excise Movement and Control System), w ramach którego odbywa się przemieszczanie wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy zarówno w obrocie krajowym, jak i wewnątrzwspólnotowym wyłącznie na podstawie elektronicznego dokumentu administracyjnego e-AD . System EMCS jest wykorzystywany przez państwa członkowskie do weryfikacji przemieszczeń realizowanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.

Systemy informatyczne MF