Akcyza


Wstęp

Podatek akcyzowy, podobnie jak podatek od towarów i usług, jest podatkiem pośrednim. Podatki pośrednie, stosownie do zapisów traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, są zharmonizowane na poziomie Unii Europejskiej. Harmonizacja podatków pośrednich, w tym również podatku akcyzowego, stanowi gwarancję istnienia jednolitego rynku w Unii Europejskiej.

Podatek akcyzowy w przeciwieństwie do podatku od towarów i usług nie ma charakteru powszechnego. Akcyza dotyczy tylko niektórych kategorii wyrobów. Wspólny system podatku akcyzowego w Unii Europejskiej obejmuje regulacje dotyczące wyrobów akcyzowych, takich jak wyroby energetyczne, energia elektryczna, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe.

Zagadnienie opodatkowania akcyzą innych wyrobów, np. samochodów osobowych, suszu tytoniowego, leży w gestii państw członkowskich, z zastrzeżeniem, iż podatki te nie mogą spowodować zwiększenia formalności w obrocie handlowym, związanych z przekraczaniem granicy między państwami członkowskimi.

Podstawowym aktem prawa wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego w Unii Europejskiej jest dyrektywa Rady 2008/118/WE.

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi podatek akcyzowy w Polsce są:

  1. ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym regulująca opodatkowanie podatkiem akcyzowym wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu tymi wyrobami, a także oznaczanie znakami akcyzy, zwana dalej „ustawą";
  2. rozporządzenia Ministra Finansów wydane na podstawie delegacji zawartych w ww. ustawie.

Zakres przedmiotowy opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności, określone w art. 8, 9, 9a, 9b i 9c ustawy, dotyczące wyrobów wymienionych w załączniku nr 1 do ww. ustawy, zwanych wyrobami akcyzowymi.

Do czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą zalicza się:

  1. produkcję wyrobów akcyzowych;
  2. wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego;
  3. import wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem importu wyrobów akcyzowych wysłanych następnie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów;
  4. nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego;
  5. wyprowadzenie ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy, z wyłączeniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, przez podmiot, który uzyskał zezwolenie wyprowadzenia;
  6. wysłanie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów.

Określenie wielu czynności rodzących obowiązek podatkowy w akcyzie, nie oznacza jednak, że akcyza jest podatkiem wielofazowym, pobieranym na każdym etapie obrotu. Art. 8 ust. 6 ustawy określa jednofazowość akcyzy stanowiąc, że jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z ww. czynności, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości.

Przedmiotem opodatkowania jest również:

1) użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie:

  • było niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy lub
  • nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy;

2) dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy;

3) sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy;

4) nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą są również:

  • ubytki wyrobów akcyzowych lub ich całkowite zniszczenie,
  • zużycie wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, o których mowa w art. 89 ust. 2, do produkcji innych wyrobów oraz zużycie napojów alkoholowych, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 i 3, przez podmiot zużywający.

Zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż lub oferowanie na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w połączeniu z innym towarem lub usługą lub w połączeniu z przyznaniem nabywcy nieodpłatnej premii w postaci innych towarów i usług, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy.

W sposób odmienny uregulowane zostało zagadnienie przedmiotu opodatkowania energii elektrycznej, która z uwagi na swoje właściwości jest szczególnym wyrobem akcyzowym. Zgodnie z ustawą opodatkowane jest:

  1. nabycie wewnątrzwspólnotowe energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
  2. sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, który wyprodukował tę energię;
  3. zużycie energii elektrycznej przez podmiot posiadający koncesję, o której mowa w pkt 2;
  4. zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, o której mowa w pkt 2, który wyprodukował tę energię;
  5. import energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
  6. zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Nie uznaje się natomiast za zużycie energii elektrycznej strat powstałych w wyniku przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, z wyłączeniem energii zużytej w związku z jej przesyłaniem lub dystrybucją oraz energii elektrycznej pobranej nielegalnie.

Z kolei w przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju finalnemu nabywcy węglowemu;

2) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych przez finalnego nabywcę węglowego;

3) import wyrobów węglowych przez finalnego nabywcę węglowego;

4) użycie wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy;

5) użycie wyrobów węglowych przez finalnego nabywcę węglowego:

  • nabytych w ramach zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 1, do celów innych niż zwolnione na podstawie tego przepisu, przy czym za takie użycie uznaje się również naruszenie warunków, o których mowa w art. 31a ust. 3, a także sprzedaż, eksport lub dostawę wewnątrzwspólnotową wyrobów węglowych przez finalnego nabywcę węglowego zamiast użycia ich do celów, o których mowa w art. 31a ust. 1,
  • uzyskanych w sposób inny niż w drodze nabycia,
  • jeżeli nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży wyrobów węglowych finalnemu nabywcy węglowemu, a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony w należnej wysokości;

6) użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary;

7) powstanie ubytków wyrobów węglowych.

Z kolei, art. 9b ustawy o podatku akcyzowym w sposób odrębny określa przedmiot opodatkowania suszu tytoniowego. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku suszu tytoniowego przedmiotem opodatkowania jest:

  1. nabycie wewnątrzwspólnotowe suszu tytoniowego przez inny podmiot niż podmiot prowadzący skład podatkowy, który zużywa susz tytoniowy do produkcji wyrobów tytoniowych, lub pośredniczący podmiot tytoniowy;
  2. sprzedaż suszu tytoniowego innemu podmiotowi niż prowadzący skład podatkowy, który zużywa susz tytoniowy do produkcji wyrobów tytoniowych, lub pośredniczący podmiot tytoniowy, z wyłączeniem sprzedaży przez podmiot, który jednocześnie z tą sprzedażą dokonuje dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu suszu tytoniowego;
  3. import suszu tytoniowego przez inny podmiot niż prowadzący skład podatkowy, który zużywa susz tytoniowy do produkcji wyrobów tytoniowych, lub pośredniczący podmiot tytoniowy;
  4. zużycie suszu tytoniowego przez pośredniczący podmiot tytoniowy;
  5. zużycie suszu przez podmiot prowadzący skład podatkowy do innych celów niż produkcja wyrobów tytoniowych;
  6. nabycie lub posiadanie suszu tytoniowego przez inny podmiot niż podmiot prowadzący skład podatkowy, który zużywa susz tytoniowy do produkcji wyrobów tytoniowych, pośredniczący podmiot tytoniowy lub rolnika, który wyprodukował susz tytoniowy, jeżeli nie została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał jego sprzedaży.

Natomiast w przypadku wyrobów gazowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest, zgodnie z art. 9c ustawy o podatku akcyzowym:

  1. nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego;
  2. sprzedaż wyrobów gazowych finalnemu nabywcy gazowemu;
  3. import wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego;
  4. użycie wyrobów gazowych przez pośredniczący podmiot gazowy;
  5. użycie wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego:
  • uzyskanych w sposób inny niż w drodze nabycia,
  • jeżeli nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tych wyrobów finalnemu nabywcy gazowemu, a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że akcyza została zapłacona w należnej wysokości,
  • nabytych w ramach zwolnienia, o którym mowa w art. 31b ust. 1-4, do innych celów niż zwolnione na podstawie tych przepisów, przy czym za takie użycie uważa się również naruszenie warunku, o którym mowa w art. 31b ust. 5-7 lub 9, a także sprzedaż, eksport lub dostawę wewnątrzwspólnotową wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego zamiast użycia ich do celów, o których mowa w art. 31b ust. 1-4.

Ponadto ustawa odrębnie uregulowała zagadnienie opodatkowania samochodów osobowych, w tym również czynności rodzących obowiązek podatkowy. Stosownie do art. 100 ustawy w przypadku samochodów osobowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

  1. import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
  2. nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
  3. pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruch drogowym:
  • wyprodukowanego na terytorium kraju,
  • od którego nie została zapłacona akcyzy z tytułu importu lub też nabycia wewnątrzwspólnotowego.

W przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, następująca po pierwszej sprzedaży na terytorium kraju, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należytej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Należy dodać, że w stosunku do samochodów osobowych, analogicznie jak w przypadku  wyrobów akcyzowych, obowiązuje zasada jednofazowości opodatkowania.

Istotne jest również to, że obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy wymienione wyżej czynności zostały wykonane z zachowaniem warunków i form określonych przepisami prawa.

Podatnicy

Stosownie do art. 13 ustawy podatnikami akcyzy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec których zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmioty:

  1. nabywający lub posiadający wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony;
  2. będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu;
  3. będący nabywcą lub posiadaczem suszu tytoniowego niebędący podmiotem prowadzącym skład podatkowy, pośredniczącym podmiotem tytoniowym, grupą producentów lub rolnikiem, który wyprodukował susz tytoniowy, jeżeli nie została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży suszu tytoniowego;
  4. u którego powstają ubytki wyrobów akcyzowych lub doszło do całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20, również gdy nie jest właścicielem tych wyrobów akcyzowych;
  5. będący przedstawicielem podatkowym;
  6. będący zarejestrowanym odbiorcą, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca - z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych na rzecz innego podmiotu;
  7. będący zarejestrowanym wysyłającym, jeżeli wysyła z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe z miejsca importu;
  8. dokonujący użycia lub sprzedaży wyrobów węglowych, które uzyskał w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary;
  9. będący pośredniczącym podmiotem tytoniowym zużywającym susz tytoniowy;
  10. będący podmiotem prowadzącym skład podatkowy zużywającym susz tytoniowy do innych celów niż produkcja wyrobów tytoniowych;
  11. będący pośredniczącym podmiotem węglowym używającym wyrobów węglowych;
  12. będący finalnym nabywcą węglowym - w przypadku, użycia wyrobów węglowych do celów innych niż zwolnione; uzyskanych w sposób inny niż w drodze nabycia; jeżeli nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży wyrobów węglowych finalnemu nabywcy węglowemu, a podatek akcyzowy nie został zapłacony w należnej wysokości;
  13. będący pośredniczącym podmiotem gazowym używającym wyrobów gazowych;
  14. będący finalnym nabywcą gazowym - w przypadku, użycia wyrobów gazowych do celów innych niż zwolnione; uzyskanych w sposób inny niż w drodze nabycia; jeżeli nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży wyrobów gazowych finalnemu nabywcy gazowemu, a podatek akcyzowy nie został zapłacony w należnej wysokości.

Do podatników należy również zaliczyć podmioty niebędące importerami, jeżeli ciąży na nich obowiązek uiszczenia cła.

Ponadto podatnikiem z tytułu wyprowadzenia ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy jest podmiot będący właścicielem tych wyrobów, który uzyskał od właściwego naczelnika urzędu skarbowego tzw. zezwolenie wyprowadzenia.

W przypadku prowadzenia działalności w zakresie suszu tytoniowego przez przedsiębiorcę zagranicznego nieposiadającego oddziału z siedzibą na terytorium kraju i powstania zobowiązania podatkowego w stosunku do suszu tytoniowego podatnikiem akcyzy jest podmiot reprezentujący przedsiębiorcę zagranicznego.
Ponadto w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego od podmiotu zagranicznego niemającego siedziby, miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce podatnikiem jest podmiot reprezentujący, wyznaczony przez podmiot zagraniczny. Należy jednocześnie dodać, że w przypadku nie wyznaczenia podmiotu reprezentującego, odmowy przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego podmiotu reprezentującego przez organ podatkowy lub nieprzesłania w terminie przez nabywcę końcowego podmiotowi reprezentującemu kopii faktury podatnikiem z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego staje się nabywca końcowy, który dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej oraz odpowiednio finalny nabywca gazowy w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów gazowych.
Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podatnikach z tytułu dokonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego, których przedmiotem są te same wyroby akcyzowe, zapłata akcyzy związanej z tymi wyrobami przez jednego z tych podatników powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pozostałych podatników.

Ponadto, każdy podmiot, który wytwarza papierosy przy użyciu maszyny do wytwarzania papierosów poza składem podatkowym lub instytucją przedpłaty akcyzy, w tym konsument oraz każdy podmiot, który uczestniczy w tym wytwarzaniu (np. udostępnia/wydzierżawia maszynę do nabijania gilz papierosowych) jest podatnikiem akcyzy z tytułu nielegalnej produkcji. Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podatnikach z tytułu nielegalnej produkcji papierosów, podatnicy ci ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe. Jednocześnie należy zauważyć, że za produkcję papierosów nie uznaje się wytwarzania papierosów przez konsumenta ręcznie domowym sposobem w gospodarstwach domowych.

Odrębność regulacji w zakresie opodatkowania akcyzą samochodów osobowych niezarejestrowanych wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym sprawia, że również określenie przez ustawę podatników wymaga oddzielnego omówienia. Podatnikiem jest zatem osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegającej opodatkowaniu (odpowiednio import samochodu osobowego, jego nabycie wewnątrzwspólnotowe lub sprzedaż na terytorium kraju). Należy uzupełnić, że jeżeli przemieszczenia samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju dokonał inny podmiot niż podmiot, który nabył prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która nabyła prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel. Z kolei w sytuacji, gdy powstanie zobowiązania podatkowego wiązać będziemy ze złożeniem wniosku o rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która wystąpiła o rejestrację tego samochodu na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

W przypadku samochodów osobowych mamy do czynienia z odpowiedzialnością solidarną podatników za zobowiązanie podatkowe. Bowiem, stosownie do art. 102 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy samochód osobowy stanowi przedmiot współwłasności, za podatników uznaje się wszystkich współwłaścicieli, nawet gdy czynności podlegających opodatkowaniu dokonał jeden ze współwłaścicieli.

Organy podatkowe

Organami podatkowymi w zakresie akcyzy, zgodnie z art. 14 ustawy, są  naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego i dyrektor izby administracji skarbowej. Zasadą jest, że właściwość miejscową organów podatkowych ustala się ze względu na miejsce wykonywania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, podlegających opodatkowaniu.

Organem podatkowym właściwym w zakresie Wiążącej Informacji Akcyzowej jest dyrektor izby administracji skarbowej.

Od ww. zasady ustawa przewiduje jednak szereg wyjątków, i tak jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu są wykonywane na terenie właściwości miejscowej dwóch lub więcej organów podatkowych, właściwość miejscową określa się dla:

  • osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej – ze względu na adres ich siedziby,
  • osób fizycznych – ze względu na adres ich zamieszkania.

Jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu są wykonywane lub stany podlegające opodatkowaniu akcyzą występują na terenie właściwości miejscowej dwóch lub więcej organów podatkowych, organem podatkowym właściwym miejscowo, może być jeden z tych organów, wskazany przez podatnika w złożonym przez niego oświadczeniu. Jednakże niewykonywanie czynności lub niewystąpienie stanów faktycznych  w obszarze właściwości wskazanego organu podatkowego przez 12 miesięcy skutkuje ponownym ustaleniem jej na zasadach ogólnych.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w sytuacjach:

  • ustalania norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych lub dopuszczalnych norm zużycia wyrobów akcyzowych,
  • przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy,
  • powiadamiania naczelnika urzędu skarbowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy o zamiarze wyprowadzenia wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego,

właściwość miejscową ustala się ze względu na miejsce wykonywania czynności lub występowania stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu akcyzą, z którymi związane są ww. czynności.

W sposób szczególny uregulowana została również właściwość organów podatkowych w przypadku saldowania zabezpieczeń akcyzowych. I tak właściwość miejscową organu podatkowego w sprawach odnotowania obciążenia lub zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia ustala się ze względu na miejsce dokonania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, stanowiących podstawę do tego odnotowania. Z kolei w przypadku gdy zobowiązanie podatkowe lub obowiązek zapłaty opłaty paliwowej wygasa na skutek zapłaty tego zobowiązania lub tej opłaty paliwowej, organem właściwym do odnotowania zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia jest naczelnik urzędu skarbowego, któremu podatnik składa deklarację podatkową albo na wniosek podatnika inny naczelnik urzędu skarbowego, pod warunkiem, że posiada on informację, że zobowiązanie podatkowe lub opłata paliwowa zostały zapłacone, lub podatnik przedstawi mu dokumenty potwierdzające dokonanie takiej zapłaty.

Z tytułu importu właściwymi w zakresie akcyzy są naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy, na podstawie przepisów prawa celnego, do obliczenia i zaksięgowania kwoty należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego i właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby administracji skarbowej oraz naczelnik urzędu skarbowego, właściwy na podstawie przepisów prawa celnego, do poboru kwoty należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego.

Z kolei w przypadku osób fizycznych, które dokonują nabycia wewnątrzwspólnotowego, z wyjątkiem nabycia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, organami podatkowymi są naczelnik urzędu skarbowego i dyrektor izby administracji skarbowej właściwi ze względu na adres zamieszkania tych osób.

Natomiast w sytuacji ubiegania się o zwrot podatku akcyzowego właściwym organem podatkowym są naczelnik urzędu skarbowego, któremu została złożona deklaracja podatkowa dla tej akcyzy lub który wydał decyzję określającą wysokość tej akcyzy, i właściwy dla tego naczelnika w zakresie akcyzy dyrektor izby administracji skarbowej.

Jeżeli nie można ustalić właściwości według ww. sposobów właściwym organem podatkowym jest  Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w Warszawie  i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Organami właściwymi w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy zgodnie z art. 15 ustawy są naczelnik urzędu skarbowego i dyrektor izby administracji  skarbowej wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, których właściwość miejscową ustala się ze względu na adres siedziby lub zamieszkania podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy.

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w ww.  sposób, właściwym naczelnikiem urzędu skarbowego w sprawach znaków akcyzy i właściwym dyrektorem izby administracji skarbowej w sprawach znaków akcyzy jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w Warszawie i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Obowiązek podatkowy

Generalną zasadą, wynikającą z art. 10 ust. 1 ustawy, jest, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą.

Ww. zasada została następnie dookreślona dla poszczególnych czynności oraz stanów faktycznych rodzących obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym, i tak:

  1. obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium kraju powstaje z dniem wydania wyrobów węglowych, w tym także przewoźnikowi, a w pozostałych przypadkach uznawanych za sprzedaż wyrobów węglowych, z dniem wykonania tych czynności. Jeżeli sprzedaż jest potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu od dnia wydania wyrobów węglowych;
  2. w przypadku importu wyrobów akcyzowych obowiązek podatkowy powstaje z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego;
  3. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanego odbiorcę powstaje z dniem, w którym wyroby akcyzowe zostały wprowadzone do określonego we właściwym zezwoleniu miejsca odbioru wyrobów akcyzowych;
  4. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, dokonanego na potrzeby wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej na terytorium kraju, powstaje z dniem otrzymania wyrobów akcyzowych przez podatnika, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia dokonania wysyłki określonej w uproszczonym dokumencie towarzyszącym lub od dnia wystawienia dokumentu handlowego, w przypadku gdy wyroby akcyzowe przemieszczane są na podstawie dokumentu handlowego;
  5. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa, z wyłączeniem wyrobów węglowych, powstaje z dniem otrzymania tych wyrobów przez podatnika;
  6. obowiązek podatkowy z tytułu dokonanego przez osobę fizyczną nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, przeznaczonych na cele handlowe, o których mowa w art. 34 ustawy, powstaje w dniu ich przemieszczenia na terytorium kraju;
  7. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, dokonanego za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego powstaje z dniem odbioru dostarczonych wyrobów akcyzowych przez odbiorcę na terytorium kraju;
  8. obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, w przypadku gdy nie zostały dopełnione warunki uzasadniające zastosowanie tej stawki oraz sprzedaży lub oferowania na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w połączeniu z innym towarem lub usługą, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy powstaje z dniem wydania wyrobów nabywcy;
  9. jeżeli sprzedaż wyrobów akcyzowych, znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy i objętych stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, która odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki, powinna być potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania wyrobu akcyzowego;
  10. obowiązek podatkowy z tytułu nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, od których nie została zapłacona akcyza w należytej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony, powstaje z dniem nabycia lub wejścia w posiadanie tych wyrobów, z zastrzeżeniem, że w przypadku organów administracji rządowej, które weszły w posiadanie takich wyrobów akcyzowych, podlegających na mocy przepisów odrębnych czynnościom określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonywanym przez te organy, obowiązek podatkowy powstaje z dniem zużycia lub sprzedaży przez nie tych wyrobów.

Na żądanie nabywcy podatnik akcyzy wykazuje w fakturze lub oświadczeniu załączanym do faktury kwotę akcyzy zawartą w cenie wyrobów akcyzowych wykazanych w tej fakturze.

W sposób szczególny określono moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku energii elektrycznej. Mianowicie obowiązek podatkowy powstaje:

  1. z dniem nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
  2. z momentem wydania energii nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju;
  3. z dniem zużycia energii elektrycznej;
  4. z dniem powstania długu celnego, w przypadku importu energii elektrycznej przez nabywcę końcowego.

Odrębne regulacje w zakresie momentu powstania obowiązku dotyczą również suszu tytoniowego. I tak obowiązek podatkowy w przypadku suszu tytoniowego powstaje z dniem:

  1. nabycia wewnątrzwspólnotowego suszu tytoniowego;
  2. wydania suszu tytoniowego w przypadku dokonania jego sprzedaży;
  3. zużycia  suszu tytoniowego;
  4. nabycia lub wejścia w posiadanie suszu tytoniowego przez inny podmiot niż podmiot prowadzący skład podatkowy, pośredniczący podmiot tytoniowy, grupę producentów lub rolnika, który wyprodukował susz tytoniowy, jeżeli nie została zapłacona od niego akcyza w należytej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży suszu tytoniowego;
  5. powstania długu celnego, w przypadku importu suszu tytoniowego.

Natomiast w przypadku wyrobów gazowych obowiązek podatkowy powstaje z dniem:

  1. nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego;
  2. wydania wyrobów gazowych finalnemu nabywcy gazowemu, w przypadku ich sprzedaży na terytorium kraju;
  3. powstania długu celnego, w przypadku importu wyrobów gazowych przez finalnego nabywcę gazowego;
  4. użycia wyrobów gazowych przez podmioty w przypadkach, o których mowa w art. 9c ust. 1 pkt 4 lub 5.

Jeżeli nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy dla wyrobów akcyzowych, za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy  stwierdził dokonanie czynności podlegającej opodatkowaniu lub zaistnienie stanu faktycznego rodzącego obowiązek podatkowy.

W przypadku samochodów osobowych obowiązek podatkowy z tytułu importu powstaje z dniem powstania długu celnego. Bardziej złożona sytuacja ma miejsce w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. I tak obowiązek podatkowy z tytuły nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju powstaje z dniem:

  1. przemieszczenia samochodu osobowego na terytorium kraju, jeżeli nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nastąpiło przed przemieszczeniem samochodu na terytorium kraju;
  2. nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, jeżeli nabycie prawa rozporządzaniem jak właściciel nastąpiło po przemieszczeniu samochodu osobowego na terytorium kraju;
  3. złożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, jeżeli podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację na terytorium kraju nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego nie jest jego właścicielem.

Należy dodać, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego albo sprzedaży samochodu osobowego wyprodukowanego na terytorium kraju nie powstaje, jeżeli ten samochód osobowy został dostarczony wewnątrzwspólnotowo lub wyeksportowany w terminie 30 dni od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego albo sprzedaży samochodu wyprodukowanego na terytorium kraju.

Z kolei w przypadku sprzedaży samochodu osobowego na terytorium kraju obowiązek podatkowy powstaje z dniem wydania, a w przypadku: zamiany, wydania w zamian za wierzytelności, wydania w miejsce świadczenia pieniężnego, darowizny, wydania w zamian za dokonanie określonej czynności, przekazania lub wykorzystania na potrzeby reprezentacji albo reklamy, przekazania przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników, użycia na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, z dniem wykonania tych czynności.

Jeżeli sprzedaż samochodu osobowego powinna być potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania lub wykonania ww. czynności.

Stawki akcyzy

Przepisy systemu podatkowego Unii Europejskiej wymagają,  aby państwa członkowskie, w zakresie struktury i stawek podatku akcyzowego dla wyrobów akcyzowych, stosowały określony dla poszczególnych wyrobów poziom minimalny wysokości podatku. Państwa członkowskie mogą jednak zawsze ustalić i stosować w oparciu o własną politykę fiskalną wyższe stawki akcyzy. Takie rozwiązanie sprawy kształtowania poziomu stawek podatku akcyzowego powoduje, że w Unii Europejskiej występuje duże zróżnicowanie wysokości obciążeń fiskalnych dla poszczególnych wyrobów akcyzowych. Dodatkowo, w celu wypełnienia kryterium minimalnego poziomu opodatkowania, Polska podobnie jak inne państwa członkowskie, które nie przyjęły wspólnej waluty, zmuszona jest do corocznego przeglądu poziomu opodatkowania wyrobów akcyzowych w zależności od obowiązującego na dany rok kursu euro w stosunku do waluty krajowej i ewentualnej korekty stawek akcyzy.

Minimalne poziomy są określone w następujących aktach prawa Unii Europejskiej:

  • dyrektywa Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych,
  • dyrektywa Rady 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych,
  • dyrektywa Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej.

W ustawie, w art. 89, art. 93-97 oraz art. 99 oraz art. 105 określone zostały stawki akcyzy dla wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych.

Stawki te są wyrażane w:

  • kwocie na jednostkę wyrobu,
  • procencie podstawy opodatkowania,
  • procencie maksymalnej ceny detalicznej,
  • kwocie na jednostkę wyrobu i procencie maksymalnej ceny detalicznej.

Aktualnie obowiązujące stawki akcyzy na niektóre wyroby akcyzowe i samochody osobowe wynoszą w przypadku:

  • benzyny silnikowej - 1.540,00 zł/1.000 l,
  • oleju napędowego - 1.171,00 zł/1.000 l,
  • gazów skroplonych do napędu silników spalinowych - 670,00 zł/1.000 kg,
  • biokomponentów stanowiących samoistne paliwa - 1.171,00 zł/1.000 l,
  • energii elektrycznej - 20,00 zł/1 MWh,
  • alkoholu etylowego – 5.704,00 zł/1 hl 100% vol.,
  • piwa - 7,79 zł od 1 hektolitra za każdy stopień Plato gotowego wyrobu,
  • wina - 158,00 zł/1 hl gotowego wyrobu,
  • papierosów – 206,76 zł za każde 1.000 sztuk i 31,41% maksymalnej ceny detalicznej,

samochodów osobowych o poj. silnika powyżej 2000 cm3 - 18,6% podstawy opodatkowania; pozostałych samochodów osobowych - 3,1% podstawy opodatkowania.

Rejestracja

1. Zgłoszenie rejestracyjne AKC-R

Podmioty chcące prowadzić działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą lub pierwszej czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie złożyć zgłoszenie rejestracyjne właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Naczelnik urzędu skarbowego pisemnie potwierdza przyjęcie zgłoszenia rejestracyjnego podatnika.
Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym uległy zmianie, wówczas podatnik jest obowiązany zgłosić tę zmianę naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana.

Również zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu lub czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie należy zgłosić na specjalnym formularzu do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, który dokonał rejestracji, w terminie 7 dni. Wówczas zgłoszenie takie stanowi podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru podatników.

Wymóg złożenia zgłoszenia rejestracyjnego nie dotyczy podmiotów prowadzących działalność z użyciem wyrobów zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie niemających na terytorium Polski siedziby, miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Z obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego dla potrzeb podatku akcyzowego został również zwolniony podmiot produkujący energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, o ile energia ta nie jest dostarczana do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii, a tylko zużywana przez ten podmiot. Warunkiem przedmiotowego zwolnienia z obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego jest konieczność zapłaty akcyzy od wyrobów energetycznych wykorzystanych do produkcji prądu.

Obowiązek złożenia zgłoszenia rejestracyjnego dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych opodatkowanych wyłącznie zerową stawką akcyzy. Obowiązek ten ciąży zarówno na podmiotach, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych, które zostały określone w załączniku nr 2 do ustawy o podatku akcyzowym, jak i w załączniku nr 1 do tej ustawy. Wyjaśnić przy tym należy, że obowiązek ten dotyczy tych spośród podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych opodatkowanych wyłącznie zerową stawką akcyzy, które dokonują w stosunku do tych wyrobów czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą, o których mowa w art. 8 ustawy o podatku akcyzowym, w szczególności produkcji tych wyrobów, ich importu, czy nabycia wewnątrzwspólnotowego. W związku z tym podmioty, które nie dokonują czynności opodatkowanych akcyzą w stosunku do wyrobów opodatkowanych zerową stawką akcyzy, a jedynie zużywają te wyroby, zgodnie z przeznaczeniem uprawniającym do zastosowania zerowej stawki akcyzy, nie muszą składać zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy.

2. Wpis do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych

Zgłoszenia rejestracyjnego nie składa podmiot zamierzający prowadzić działalność jako pośredniczący podmiot tytoniowy.
Pośredniczący podmiot tytoniowy obowiązany  jest do uzyskania wpisu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych. W tym celu należy złożyć do właściwego naczelnika urzędu skarbowego wniosek o wpis do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących rejestracji pośredniczących podmiotów tytoniowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2349 z późn. zm.). Wpis podmiotu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych następuje na podstawie decyzji właściwego naczelnika urzędu skarbowego, pod warunkiem spełnienia przez podmiot wymogów określonych w art. 20e ust. 1-2 ustawy o podatku akcyzowym, które dotyczą, m.in. złożenia zabezpieczenia akcyzowego, braku zaległości z tytułu cła, podatków i składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz niekaralności osób kierujących działalnością za określone przestępstwa.

Do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych może zostać wpisany podmiot posiadający miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium kraju oraz przedsiębiorcy zagraniczni zamierzający prowadzić na terytorium kraju działalność gospodarczą w zakresie suszu tytoniowego, w tym:

  • przedsiębiorcy zagraniczni posiadający oddział z siedzibą na terytorium kraju, utworzony zgodnie z warunkami i zasadami określonymi w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej;
  • przedsiębiorcy zagraniczni nie posiadający oddziału na terytorium kraju.

Przy czym należy zauważyć, że podmiot zagraniczny nieposiadający oddziału z siedzibą na terytorium kraju obowiązany jest do wyznaczenia dla celów akcyzy podmiotu go reprezentującego na terytorium kraju.

Pośredniczący podmiot tytoniowy obowiązany jest do powiadamiania właściwego naczelnika urzędu skarbowego o planowanych lub zaistniałych zmianach danych zawartych we wniosku o wpis do rejestru lub decyzji o dokonaniu wpisu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych. Również w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności jako pośredniczący podmiot tytoniowy, należy niezwłocznie powiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego o takim fakcie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od zaprzestania prowadzenia tej działalności. Zmiana wpisu podmiotu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych oraz wykreślenie podmiotu z rejestru następują na podstawie decyzji właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Właściwy naczelnik urzędu skarbowego wydaje z urzędu decyzję o wykreśleniu podmiotu z rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych, w przypadku:

  • prowadzenia przez pośredniczący podmiot tytoniowy działalności niezgodnie z przepisami prawa podatkowego lub decyzją o dokonaniu wpisu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych;
  • naruszenia warunków wymaganych do uzyskania wpisu do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych;
  • wykreślenia z rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych podmiotu reprezentującego przedsiębiorcę zagranicznego.

Ponowne wpisanie do rejestru pośredniczących podmiotów tytoniowych podmiotu, wobec którego została wydana z urzędu decyzja, o której mowa powyżej, jest możliwe po upływie 3 lat.

3. Powiadomienie o zamiarze rozpoczęcia działalności jako pośredniczący podmiot węglowy lub pośredniczący podmiot gazowy

Przed rozpoczęciem działalności jako pośredniczący podmiot węglowy lub pośredniczący podmiot gazowy, zamiast złożenia zgłoszenia rejestracyjnego, należy pisemnie poinformować o tym fakcie właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Właściwy naczelnik urzędu skarbowego jest obowiązany bez zbędnej zwłoki potwierdzić pisemnie przyjęcie powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy lub pośredniczący podmiot gazowy.

Jeżeli dane zawarte w pisemnym powiadomieniu o zamiarze rozpoczęcia działalności jako pośredniczący podmiot węglowy lub pośredniczący podmiot gazowy ulegną zmianie, wówczas, analogicznie jak w przypadku zgłoszeń rejestracyjnych, podatnik jest obowiązany zgłosić zmianę naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 7 dni licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana.

Składanie deklaracji podatkowych

Podatnicy podatku akcyzowego obowiązani są m.in. do:

  1. składania w urzędzie skarbowym deklaracji dla podatku akcyzowego za miesięczne okresy rozliczeniowe, tj. w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku wyrobów objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy deklarację akcyzową należy złożyć dopiero wtedy, gdy powstanie zobowiązanie podatkowe, a więc w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończy się ta procedura;
  2. obliczania i zapłaty akcyzy za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (zobowiązanie podatkowe w przypadku stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy), na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu;
  3. obliczania i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne (dotyczy to zarejestrowanych odbiorców, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wewnątrzwspólnotowe, podmiotów prowadzących składy podatkowe i podatników wyprowadzających swoje wyroby akcyzowe z cudzego składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, o ile posiadają zezwolenie wyprowadzenia).

W przypadku energii elektrycznej podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, składać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym:

  1. upłynął termin płatności wynikający z faktury, a jeżeli termin ten nie został określony - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę - w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;
  2. upłynął termin płatności określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu dostaw energii elektrycznej albo, jeżeli termin ten nie został określony w umowie - upłynął termin płatności wynikający z faktury lub innego dokumentu wystawionego przez podatnika, z którego wynika zapłata należności za sprzedaną przez podatnika energię elektryczną, a jeżeli termin płatności nie został określony w umowie ani w fakturze lub w tym dokumencie albo gdy z faktury nie wynika należność za energię elektryczną sprzedaną w tym okresie - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę lub ten dokument - w przypadku sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju;
  3. nastąpiło zużycie energii elektrycznej, skutkujące powstaniem obowiązku podatkowego.

Termin składania deklaracji podatkowych za miesięczne okresy rozliczeniowe do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, dotyczy również suszu tytoniowego.

Z kolei w przypadku wyrobów węglowych podatnik jest obowiązany składać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracje podatkowe oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu za miesięczne/kwartalne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia przypadającego w drugim miesiącu od miesiąca/kwartału, w którym powstał obowiązek podatkowy (sytuacja ta nie dotyczy nabycia wewnątrzwspólnotowego).

W przypadku wyrobów gazowych podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, składać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu, za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym:

  1. upłynął termin płatności wynikający z faktury, a jeżeli termin ten nie został określony - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę - w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego;
  2. upłynął termin płatności określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu dostaw wyrobów gazowych albo, jeżeli termin ten nie został określony w umowie - upłynął termin płatności wynikający z faktury lub innego dokumentu wystawionego przez podatnika, z którego wynika zapłata należności za sprzedane przez podatnika wyroby gazowe, a jeżeli termin płatności nie został określony w umowie ani w fakturze lub w tym dokumencie albo gdy z faktury nie wynika należność za wyroby gazowe sprzedane w tym okresie - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę lub ten dokument - w przypadku sprzedaży wyrobów gazowych finalnemu nabywcy gazowemu;
  3. nastąpiło użycie wyrobów gazowych, skutkujące powstaniem obowiązku podatkowego.

Wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne dokonuje się nie później niż 25. dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy, a w przypadku podmiotu prowadzącego skład podatkowy - po dniu, w którym nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy i powstało zobowiązanie podatkowe. Wpłaty dzienne dokonane za miesiąc rozliczeniowy są uwzględniane przy rozliczeniu akcyzy w deklaracjach podatkowych.
Wpłaty dzienne dokonywane w miesiącu rozliczeniowym są pomniejszane o:

  • kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy, wpłaconą w celu otrzymania tych znaków,
  • kwoty przysługujących podatnikowi zwolnień i obniżeń akcyzy.

Kwotę akcyzy obliczoną od danych wyrobów akcyzowych obniża się o kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy, pod warunkiem, że zostaną one prawidłowo naniesione na dany wyrób lub opakowanie jednostkowe.

Pomniejszenie to, wykazane w deklaracji akcyzowej, może nastąpić, nie wcześniej niż:

  1. następnego dnia po naniesieniu tych znaków na dany wyrób lub opakowanie jednostkowe. Dotyczy to przypadków, gdy oznaczanie wyrobów akcyzowych znakami akcyzy następuje w składzie podatkowym na terytorium kraju;
  2. po powstaniu obowiązku podatkowego. Zasada ta dotyczy zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych, podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, który nabywa wewnątrzwspólnotowo wyroby akcyzowe z zapłaconą akcyzą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Reguła ta dotyczy również kilku innych sytuacji, np. gdy produkcja odbywa się poza składem podatkowym oraz gdy nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonane jest za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego;
  3. następnego dnia po wprowadzeniu wyrobów akcyzowych do składu podatkowego na terytorium kraju - zasada ta dotyczy importu i nabycia wewnątrzwspólnotowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy na terytorium państwa trzeciego albo na terytorium państwa członkowskiego;
  4. następnego dnia po powstaniu obowiązku podatkowego - zasada ta dotyczy zarejestrowanego odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych oraz właściciela wyrobów akcyzowych, który oznacza swoje wyroby akcyzowe w cudzym składzie podatkowym.

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą nabywający wyroby akcyzowe z akcyzą zapłaconą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej na terytorium kraju mają obowiązek złożyć deklarację uproszczoną, w terminie 10 dni licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju jest obowiązany po jego przywozie złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 14 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju.

Ustawa nakłada na podatnika, który dokonuje produkcji wyrobów akcyzowych poza składem podatkowym z zastosowaniem instytucji przedpłaty akcyzy, następujące obowiązki:

  • składanie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy,
  • obliczanie i wpłacanie przedpłaty akcyzy na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu. Kwota tej przedpłaty powinna być obliczona w takiej wysokości akcyzy, jaka będzie należna od wyprodukowanych wyrobów akcyzowych w danym miesiącu.

Czynności te powinny być wykonywane za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostaną wyprodukowane.

Przedpłata akcyzy jest uwzględniana w deklaracji akcyzowej i zaliczana na poczet obliczonej należnej akcyzy od wyprodukowanych wyrobów. W sytuacji, gdy przedpłata akcyzy jest obliczona w wysokości:

  1. niższej niż należna kwota akcyzy za dany miesiąc rozliczeniowy – wówczas od różnicy między kwotą przedpłaty a kwotą należnej akcyzy naliczane są odsetki jak od zaległości podatkowych. Odsetki te naliczane są za okres od ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostały wyprodukowane do dnia, w którym powinna zostać zapłacona kwota akcyzy w należnej wysokości;
  2. wyższej niż należna – wówczas tę „nadwyżkę przedpłaty" podatnik powinien wykazać w deklaracji akcyzowej i rozliczyć przy przedpłatach akcyzy za następne okresy rozliczeniowe. Rozliczenie to może nastąpić pod warunkiem, że podatnik:
  • nie posiada zaległości podatkowych,
  • nie posiada bieżących zobowiązań podatkowych,
  • nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Składanie deklaracji przez płatnika

Zgodnie z przepisami ustawy organy egzekucyjne są płatnikami akcyzy od sprzedaży, dokonywanej w trybie egzekucji, samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju i są obowiązane:

  • obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek Urzędu Skarbowego w Nowym Targu w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sprzedano samochód,
  • przekazać w ww. terminie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego deklarację o wysokości pobranej i wpłaconej akcyzy.

Wzory deklaracji zostały określone w rozporządzeniach Ministra Finansów:

  1. z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego oraz deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (Dz. U. poz. 384),
  2. z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie wzoru deklaracji uproszczonej dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego (Dz. U. poz. 323),
  3. z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie deklaracji o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika (Dz. U. Nr 32, poz. 245 i z 2017 r. poz. 330).

Deklaracje podatkowe składają się z formularza głównego AKC-4/AKC-4zo oraz z formularzy szczegółowych o podatku akcyzowym, dotyczących poszczególnych grup wyrobów akcyzowych. Poniżej przedstawione są nazwy wszystkich deklaracji akcyzowych, o których mowa w ww. rozporządzeniach:

  • AKC-4/AKC-4zo - deklaracja dla podatku akcyzowego;
  • AKC-4/A - podatek akcyzowy od alkoholu etylowego;
  • AKC-4/B - podatek akcyzowy od wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich;
  • AKC-4/C - podatek akcyzowy od piwa;
  • AKC-4/D - podatek akcyzowy od paliw silnikowych (z wyłączeniem gazu);
  • AKC-4/E - podatek akcyzowy od samochodów osobowych;
  • AKC-4/F - podatek akcyzowy od wyrobów tytoniowych;
  • AKC-4/H - podatek akcyzowy od energii elektrycznej;
  • AKC-4/I - podatek akcyzowy od paliw opałowych (z wyłączeniem wyrobów węglowych i wyrobów gazowych);
  • AKC-4/J - podatek akcyzowy od gazu do napędu silników spalinowych;
  • AKC-4/K - podatek akcyzowy od olejów smarowych i pozostałych olejów;
  • AKC-4/L - podatek akcyzowy od wyrobów gazowych (z wyłączeniem gazu od wyrobów gazowych);
  • AKC-EN - deklaracji dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej (AKC-EN);
  • AKC-PA - deklaracja w sprawie przedpłaty akcyzy;
  • AKC-U - deklaracja uproszczona dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego;
  • AKC-WW - deklaracji dla podatku akcyzowego od wyrobów węglowych;
  • AKC-P - deklaracja o wysokości akcyzy pobranej i wpłaconej przez płatnika;
  • AKC-ST/AKC-STn - deklaracji dla podatku akcyzowego od suszu tytoniowego;
  • AKC-WG – deklaracja dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów gazowych (z wyłączeniem gazu do napędu silników spalinowych).

Podatnicy podatku akcyzowego mają możliwość elektronicznego składania deklaracji podatkowych oraz deklaracji uproszczonej. Celem wprowadzanej funkcjonalności jest przede wszystkim ułatwienie podatnikom składania deklaracji, bez konieczności wizyty w urzędzie skarbowym bądź na poczcie.

W ramach usługi eZefir udostępnionej na portalu PUESC tj. Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (funkcjonalność eFormularze) możliwe jest przesyłanie za pomocą środków komunikacji elektronicznej deklaracji dla podatku akcyzowego. Przesyłane drogą elektroniczną deklaracje muszą być opatrzone jednym z dostępnych rodzajów podpisów elektronicznych:

  • kwalifikowanym, albo
  • kwotą przychodu PIT za rok podatkowy o dwa lata wcześniejszy niż rok przesyłania deklaracji – w przypadku deklaracji przesyłanych przez podatnika będącego osobą fizyczną, płatnika będącego osobą fizyczną lub podmiot będący osobą fizyczną,
  • podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy certyfikatu celnego (jego wdrożenie uzależnione jest od postępu prac technicznych).

W przypadku wykorzystania podpisu kwalifikowanego przedsiębiorcy/podatnicy mogą korzystać z elektronicznego podpisu kwalifikowanego wykorzystywanego do podpisywania innych dokumentów (nie ma konieczności posiadania osobnego elektronicznego podpisu kwalifikowanego do podpisywania deklaracji akcyzowych).

Nadal pozostaje możliwość składania deklaracji w formie papierowej, dla tych podatników, którzy chcą się rozliczać tak jak dotychczas.

Ponadto:

Zwolnienia z akcyzy

Problematyka zwolnień od akcyzy została uregulowana w Dziale II, Rozdziale 6, art. 30-39 ustawy oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 24 lutego  20137r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. z 2017 r., poz. 430). Ustawa o podatku akcyzowym zawiera wszystkie obligatoryjne zwolnienia od akcyzy wynikające z przepisów wspólnotowych, tj. dyrektywy Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, dyrektywy Rady 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych, dyrektywy Rady 2008/118/WE w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG, dyrektywy Rady 2007/74/WE z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z państw trzecich z podatku od wartości dodanej i akcyzy.

W ustawie określone zostały zwolnienia od akcyzy dla:

I. Energii elektrycznej:

  • wytwarzanej z odnawialnych źródeł, na podstawie dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia energii w rozumieniu przepisów prawa energetycznego;
  • zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej albo w celu podtrzymywania tych procesów produkcyjnych;
  • zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu;
  • wykorzystanej do celów redukcji chemicznej, w procesach elektrolitycznych, w procesach metalurgicznych, w procesach mineralogicznych;

Warunki powyższego zwolnienia, w tym to, iż energii elektrycznej jest wykorzystywana przez podmiot będący podatnikiem akcyzy od tej energii, określa ustawa.

  • wykorzystywanej przez zakład energochłonny, który wykonuje działalność gospodarcza oznaczoną kodami Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) wskazanymi w warunkach zwolnienia;

Warunki powyższego zwolnienia, w tym to, iż zakład energochłonny nie korzysta w stosunku do tej energii elektrycznej ze zwolnienia od akcyzy dla energii wykorzystanej do celów redukcji chemicznej, w procesach elektrolitycznych, w procesach metalurgicznych, w procesach mineralogicznych, określa ustawa.

  • zużywanej do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie), wytwarzanej na statku.

II. Wyrobów energetycznych:

  • zużywanych w procesie produkcji energii elektrycznej;
  • zużywanych do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie).

Ww. zwolnienia są zwolnieniami wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie, których stosowanie jest uzależnione od spełnienia ustawowych warunków. Do warunków tych należy m.in. stosowanie dokumentu dostawy oraz objęcie zwolnionych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym. Zwolnienie może być stosowane w przypadkach określonych w ustawie. Jednocześnie dla celów stosowania zwolnienia od akcyzy wyrobów energetycznych zużywanych do celów żeglugi zastosowanie mają warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. 2015, poz. 2162 z późn. zm.), w tym taki, że zwolnienie ma zastosowanie pod warunkiem prawidłowego oznaczenia i zabarwienia wyrobów energetycznych.

III. Ubytków wyrobów akcyzowych lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, spełniających ustawową definicję ubytków, powstałych wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, pod warunkiem że podatnik wykaże zaistnienie okoliczności uprawniających do skorzystania ze zwolnienia, a także dla tzw. „dozwolonych ubytków" do wysokość ustalonej w drodze decyzji dla danego podmiotu przez właściwego naczelnika urzędu celnego, a w przypadku wyrobów węglowych – w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie norm dopuszczalnych ubytków niektórych wyrobów akcyzowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2181).

IV. Alkoholu etylowego:

  • całkowicie skażonego, importowanego, nabywanego wewnątrzwspólnotowo albo produkowanego na terytorium kraju, wskazanymi przez dowolne państwo członkowskie Unii Europejskiej, środkami dopuszczonymi do skażania alkoholu etylowego na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 3199/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie wzajemnego uznawania procedur całkowitego skażenia alkoholu etylowego do celów zwolnienia z podatku akcyzowego, w tym zawarty w wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi; 
  • skażonego środkami skażającymi określanymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych spośród środków dopuszczonych do skażania alkoholu etylowego na podstawie ustawy o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych i wykorzystywanego do produkcji produktów nieprzeznczonych do spożycia przez ludzi:
  • zawartego w nabywanych wewnątrzwspólnotowo wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi dopuszczonymi przez państwo członkowskie Unii Europejskie pochodzenia wyrobu;

Dla celów stosowania ww. zwolnienia przyjmuje się, co wynika z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego, że alkohol etylowy zawarty w wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi nabywany wewnątrzwspólnotowo został skażony środkami skażającymi dopuszczonymi przez państwa członkowskie Unii Europejskiej pochodzenia wyrobu, o ile wyroby te były przedmiotem legalnego obrotu handlowego w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej przed ich przywozem na terytorium kraju.

  • zawartego w importowanych wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi określonymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych spośród środków dopuszczonych do skażania alkoholu etylowego na podstawie ustawy o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych.

Zwolnieniu podlega również alkohol etylowy zawarty w produktach leczniczych uznawanych za takie przez ustawę Prawo farmaceutyczne, olejkach eterycznych lub mieszaninach substancji zapachowych zawierających alkohol w ilości nieprzekraczającej 1,2% objętości, artykułach spożywczych lub półproduktach zawierających alkohol w ilości nieprzekraczającej 8,5 litra alkoholu etylowego 100% vol na 100 kg w wyrobach czekoladowych lub w ilości nieprzekraczającej 5 litrów alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg dla wszystkich innych artykułów spożywczych lub prefabrykatów.

Zwolnieniu od akcyz podlega również alkohol etylowy, dla którego podmiot zużywający udowodni zużycie zgodnie z przeznaczeniem - w przypadku przekroczenia norm zużycia alkoholu etylowego ustalonej w drodze decyzji dla danego podmiotu i na jego wniosek lub z urzędu.

Ze względu na przeznaczenie zwalnia się również napoje alkoholowe używane:

  1. do produkcji octu objętego pozycją CN 2209 00;
  2. do produkcji produktów leczniczych;
  3. do produkcji olejków eterycznych, mieszanin substancji zapachowych;
  4. bezpośrednio do wytwarzania artykułów spożywczych - rozlewanych lub innych, lub jako składnik do półproduktów służących do wytwarzania artykułów spożywczych - rozlewanych lub innych, pod warunkiem że w każdym przypadku zawartość alkoholu etylowego w tych artykułach spożywczych nie przekracza 8,5 litra alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg produktu dla wyrobów czekoladowych i 5 litrów alkoholu etylowego 100% vol. na 100 kg produktu dla wszystkich innych wyrobów.

W tym miejscu należy podkreślić, iż zwolnienie od akcyzy dla wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie uwarunkowane zostało koniecznością spełnienia warunków stosowania tych zwolnień. Do warunków tych należy m.in. stosowanie dokumentu dostawy, objęcie zwolnionych wyrobów zabezpieczeniem akcyzowym oraz prowadzenie ewidencji wyrobów zwolnionych od akcyzy. Ponadto ustawodawca określił enumeratywne przypadki przemieszczania tych wyrobów.

V. Paliw silnikowych przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach użytkowych pojazdów silnikowych, zamontowanych w pojemnikach specjalnego przeznaczenia, statków powietrznych lub jednostek pływających (nabycie wewnątrzwspólnotowe, import).

Zwolnieniu dla nabycia wewnątrzwspólnotowego podlega nielimitowana ilość paliwa, natomiast dla importu określony został limit wynoszący 600 litrów na pojazd dla pojazdów silnikowych, 200 litrów na pojemnik dla pojemników specjalnego przeznaczenia. Ponadto limit w ilości nieprzekraczającej 10 litrów na pojazd określony został dla paliw silnikowych znajdujących się w kanistrach przewożonych przez pojazdy silnikowe wjeżdżające na polski obszar celny z krajów trzecich (import).

VI. Wyrobów akcyzowych przemieszczanych przez tę osobę osobiście na jej własny użytek i jeżeli wyroby te nie są przeznaczone na cele handlowe.

Zwolnieniu podlegają wyroby tytoniowe i napoje alkoholowe w ilościach określonych przez ustawodawcę, odpowiednich z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz importu.

VII. Wyrobów tytoniowych lub napojów alkoholowych o charakterze okazjonalnym.

Zwolnieniu podlegają wyroby jw. umieszczone w przesyłce wysyłanej z terytorium państwa trzeciego przez osobę fizyczną i przeznaczonej dla osoby fizycznej przebywającej na terytorium kraju, jeżeli przesyłka: ma charakter okazjonalny, zawiera wyroby akcyzowe przeznaczone wyłącznie do użytku osobistego odbiorcy lub jego rodziny, całkowita wartość wyrobów akcyzowych zawartych w przesyłce nie przekracza równowartości 45 euro, ilość i rodzaj wyrobów akcyzowych nie wskazują na ich przeznaczenie handlowe, odbiorca nie jest obowiązany do uiszczenia jakichkolwiek opłat na rzecz nadawcy w związku z otrzymaniem przesyłki.

VIII. Instytucji Unii Europejskiej i organizacji międzynarodowych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i członków ich personelu oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają stałego miejsca pobytu na terytorium kraju, sił zbrojnych Państw - Stron Traktatu Północnoatlantyckiego, sił zbrojnych uczestniczących w Partnerstwie dla Pokoju, Kwatery Głównej Wielonarodowego Korpusu Północno - Wschodniego i członków jej personelu oraz dowództwa sojusznicze, w szczególności Centrum Szkolenia Sił Połączonych i członków jego personelu, Centrum Eksperckie Policji Wojskowej NATO.

Warunki stosowania zwolnień jw. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie zwolnień od akcyzy.

IX. Wyrobów węglowych.

Zwolnieniu podlegają czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby węglowe przeznaczone do celów opałowych:

  1. w procesie produkcji energii elektrycznej;
  2. w procesie produkcji wyrobów energetycznych;
  3. przez gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu oświaty, żłobki i kluby dziecięce, podmioty lecznicze, jednostki organizacji społecznej, organizacje pożytku publicznego;
  4. do przewozu towarów i pasażerów koleją;
  5. do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej;
  6. w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb, oraz w leśnictwie;
  7. w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych oraz do redukcji chemicznej;
  8. przez zakłady energochłonne do celów opałowych;
  9. przez podmioty gospodarcze, w których wprowadzone zostały w życie systemy prowadzące do osiągnięcia celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej.

Zwolnienie od akcyzy dla wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie uwarunkowane zostało koniecznością udokumentowania ich sprzedaży na terytorium kraju, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu dokumentem dostawy, którego wzór został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie dokumentu dostawy, warunków i sposobu zwrotu wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie oraz środków skażających alkohol etylowy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2285 z późn. zm.) lub innym dokumentem określonym w ustawie o podatku akcyzowym.

X. Samochodów osobowych.

Zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, samochód osobowy przywożony czasowo do celów prywatnych przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju z terytorium państwa członkowskiego, samochód osobowy przywożony czasowo do celów zawodowych przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju z terytorium państwa członkowskiego, samochód osobowy przywożony czasowo, zarejestrowany na terytorium państwa członkowskiego, w którym użytkownik ma miejsce zamieszkania, używany w regularnych podróżach z miejsca zamieszkania do miejsca pracy na terytorium kraju, samochód osobowy przywożony czasowo, zarejestrowany na terytorium państwa członkowskiego, w którym student ma miejsce zamieszkania, używany przez niego na terytorium kraju, w którym przebywa on wyłącznie w celu studiowania, samochód osobowy przywożony spoza terytorium państw członkowskich oraz państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium tych państw.

Ww. zwolnienia mają zastosowanie po spełnieniu ustawowych warunków, odpowiednich dla każdego ww. zwolnienia.

W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 18), od dnia 8 stycznia 2015 r. obowiązuje przepis, zgodnie z którym zwalnia się od akcyzy samochód osobowy stanowiący specjalistyczny środek transportu sanitarnego, przeznaczony do działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze wpisane do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 217, z późn. zm.), spełniający cechy techniczne i jakościowe określone w Polskich Normach przenoszących europejskie normy zharmonizowane, których szczegółowe dane zostały określone w Polskiej Normie PN-EN 1789+A1. Zwolnienie to dotyczy ambulansów drogowych typu B (ambulans ratunkowy) oraz typu C (ruchoma jednostka intensywnej opieki).

XI. Wyrobów gazowych.

Z upływem w dniu 31 października 2013 r. okresu przejściowego, w którym obowiązywało zwolnienie gazu ziemnego przeznaczonego do celów opałowych (uregulowane w art. 163 ust. 2–4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym) dokonano pełnej implementacji przepisów unijnych w zakresie opodatkowania przedmiotowego gazu. Jednocześnie, zgodnie z postanowieniami dyrektywy Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, wprowadzono również szereg zwolnień dotyczących wyrobów gazowych.

Wyrobami gazowymi, zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, są wyroby energetyczne o kodach CN 2705 00 00, 2711 11 00, 2711 21 00, 2711 29 00 i pozostałe paliwa opałowe, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 15 lit. b, z wyłączeniem wyrobów energetycznych o kodzie CN 2901 10 00.

Zwolnione od akcyzy są czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby gazowe przeznaczone do celów opałowych:

  1. do przewozu towarów i pasażerów koleją;
  2. do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej;
  3. w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb, oraz w leśnictwie;
  4. w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych oraz do redukcji chemicznej;
  5. przez zakłady energochłonne, w których wprowadzony został system prowadzący do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub podwyższenia efektywności energetycznej.

Zwolnione od akcyzy są również czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby gazowe o kodach CN 2705 00 00, 2711 11 00, 2711 21 00 i 2711 29 00 przeznaczone do celów opałowych przez: przez gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu oświaty, żłobki i kluby dziecięce, podmioty lecznicze, jednostki organizacji społecznej, organizacje pożytku publicznego.

Zwalnia się także od akcyzy czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby gazowe przeznaczone do:

  1. napędu statków powietrznych;
  2. napędu w żegludze, włączając rejsy rybackie;
  3. użycia w procesie produkcji energii elektrycznej;
  4. użycia w procesie produkcji wyrobów energetycznych.

Ponadto zwalania się od akcyzy czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby gazowe przeznaczone do napędu stacjonarnych urządzeń lub do celów opałowych związanych z napędem stacjonarnych urządzeń użyte:

  1. w przypadkach, o których mowa w art. 31b ust. 1 pkt 1-5 ustawy, lub
  2. na potrzeby przesyłania, dystrybucji lub magazynowania tych wyrobów.

Warunki uprawniające do stosowania wskazanych zwolnień regulują przepisy ustawy o podatku akcyzowym.

W rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego określone zostały zwolnienia dla:

  1. nafty oznaczonej kodem CN 2710 19 25 przeznaczonej do celów oświetleniowych, kosmetycznych lub jako zmywacz antykorozyjny;
  2. rozlewanych do butli gazowych w składzie podatkowym i przeznaczonych do użycia w urządzeniach, maszynach oraz pojazdach napędowych niebędących pojazdami samochodowymi pozostałych węglowodorów gazowych w stanie skroplonym o kodach CN 2711 12 11 do 2711 19 00;
  3. zużycia energii elektrycznej wyprodukowanej z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW przez podmiot, który zużywa tę energię;
  4. oleju opałowego wykorzystywanego do produkcji ciepła i mocy w skojarzeniu, w pracach rolnych, ogrodniczych, szklarniowych oraz leśnych, oleju smarowego oznaczonego kodem CN 2710 19 71-83 i 2710 19 87-99 przeznaczonego do wykorzystania do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych albo jako olej smarowy do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników;
  5. biokomponentów przeznaczonych do paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych;
  6. piwa, wina i napojów fermentowanych wytworzonych domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczone do sprzedaży;
  7. napojów alkoholowych używanych jako próbki do analiz, niezbędnych prób produkcyjnych lub celów naukowych, używanych do procesów produkcyjnych, pod warunkiem, że produkt końcowy nie zawiera alkoholu, używane do badań naukowych;
  8. alkoholu etylowego używanego do celów medycznych przez podmioty lecznicze i apteki, pod warunkiem, że będą stosowane wyłącznie przy czynnościach leczniczych lub do zabiegów dezynfekcyjnych powierzchni i przedmiotów mających bezpośredni kontakt z pacjentem oraz do wytwarzania leków recepturowych w aptekach;
  9. alkoholu etylowego, pozostającego jako odpad w procesie produkcyjnym, w którym produkt końcowy nie zawiera alkoholu etylowego;
  10. wyrobów tytoniowych przeznaczonych wyłącznie do badań naukowych i badań związanych z jakością produktu;
  11. podatników produkujących piwo wg wielkości sprzedaży tego wyrobu w roku kalendarzowym poprzedzającym rok podatkowy;
  12. wyrobów tytoniowych do badań naukowych oraz badań związanych z jakością produktu;
  13. wyrobów, znajdujące się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, nieprzydatnych do spożycia, dalszego przerobu lub zużycia, w przypadku ich zniszczenia.

Ww. zwolnienia mają zastosowanie na warunkach i w trybie określonym przez odpowiednie przepisy przedmiotowego rozporządzenia.

Procedura zawieszenia poboru akcyzy

Procedura zawieszenia poboru akcyzy to procedura stosowana podczas produkcji, magazynowania, przeładowywania i przemieszczania wyrobów akcyzowych, w trakcie której, gdy są spełnione określone w przepisach warunki, z obowiązku podatkowego nie powstaje zobowiązanie podatkowe.

Procedura zawieszenia poboru akcyzy ma zastosowanie, jeżeli wyroby akcyzowe są:

1.     w składzie podatkowym, w tym:

- również w wyniku zwrotu przez podmiot pośredniczący albo podmiot zużywający;

- w przypadku powrotnego wprowadzenia do składu podatkowego wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, niedostarczonych ze składu podatkowego do podmiotu pośredniczącego albo do podmiotu zużywającego (uznaje się wówczas, że nie nastąpiło naruszenie warunków zwolnienia oraz zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy);

- w przypadku powrotnego wprowadzenia do składu podatkowego wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie, niedostarczonych do podmiotu, który zużywa te wyroby do celów uprawniających do zastosowania zerowej stawki akcyzy (uznaje się wówczas, że nie nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy w stosunku do tych wyrobów);

2.      przemieszczane:

• między składami podatkowymi na terytorium kraju,

• ze składu podatkowego na terytorium kraju do składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego,

• ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do składu podatkowego na terytorium kraju,

• w celu dokonania eksportu, ze składu podatkowego na terytorium kraju do urzędu celno-skarbowego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

• w celu dokonania eksportu, ze składu podatkowego na terytorium kraju przez terytorium państw członkowskich do organu celnego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

• ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do urzędu celno-skarbowego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

• ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego przez terytorium kraju do organu celnego na terytorium innego państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

• ze składu podatkowego na terytorium kraju do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,

• ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do określonego we właściwym zezwoleniu miejsca ich odbioru przez zarejestrowanego odbiorcę na terytorium kraju lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych

• przez terytorium kraju między składami podatkowymi na terytorium państw członkowskich,

• przez terytorium kraju ze składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy lub do zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,

• w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, z miejsca importu na terytorium kraju, przez zarejestrowanego wysyłającego do:

a)     składu podatkowego na terytorium państwa członkowskiego,

b)     nabywcy na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy,

c)     zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,

d)     organu celnego na terytorium państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

• w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, z miejsca importu na terytorium państwa członkowskiego, przez zarejestrowanego wysyłającego do:

a)     składu podatkowego na terytorium kraju,

b)     określonego we właściwym zezwoleniu miejsca odbioru tych wyrobów przez zarejestrowanego odbiorcę,

c)     zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych,

d)     urzędu celno-skarbowego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

e)     organu celnego na terytorium państwa członkowskiego, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej, przez terytorium kraju,

• w przypadku importu i dopuszczenia do obrotu, przez zarejestrowanego wysyłającego z miejsca importu na terytorium kraju do:

a)     składu podatkowego na terytorium kraju,

b)     urzędu celno-skarbowego na terytorium kraju, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej,

c)     zwolnionych od akcyzy instytucji, organizacji lub sił zbrojnych.

Procedurę zawieszenia poboru akcyzy stosuje się do wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, w tym opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. W przypadku wyrobów akcyzowych oznaczonych kodami CN 2710 11 21, 2710 11 25 oraz 2710 19 29 procedurę zawieszenia poboru akcyzy stosuje się, jeżeli wyroby te są przemieszczane luzem.

Procedurę tę stosuje się na terytorium kraju również do wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa (np. oleje smarowe).

Procedury zawieszenia poboru akcyzy nie stosuje się do:

• energii elektrycznej,

• wyrobów gazowych

• wyrobów węglowych,

• suszu tytoniowego,

• oraz w przypadku przemieszczania między terytorium kraju i terytorium państwa członkowskiego wyrobów akcyzowych dla sił zbrojnych, jeśli do tego przemieszczania znajdzie zastosowanie procedura oparta bezpośrednio na Traktacie Północnoatlantyckim, chyba, że co innego wynika z porozumienia zawartego z państwem członkowskim Unii Europejskiej.

Jeżeli procedura zawieszenia poboru akcyzy jest związana z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych, to warunkiem jej stosowania jest:

1.     zastosowanie e-AD albo dokumentu zastępującego e-AD;

2.     złożenie we właściwym urzędzie skarbowym zabezpieczenia akcyzowego.

Warunek złożenia zabezpieczenia akcyzowego przy przemieszczaniu wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy nie dotyczy jednakże wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie.

„e-AD" to elektroniczny administracyjny dokument, na podstawie którego przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy. Natomiast dokument zastępujący e-AD to dokument, na którego podstawie przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, gdy System jest niedostępny. Dokument zastępujący e-AD zawiera takie same dane jak e-AD.

„System" jest krajowym systemem teleinformatycznym służącym do obsługi przemieszczania wyrobów akcyzowych wysyłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w szczególności do przesyłania e-AD, raportu odbioru i raportu wywozu, unieważnienia e-AD, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 684/2009 z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w odniesieniu do skomputeryzowanych procedur przemieszczania wyrobów w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Celem przedmiotowego Systemu jest przemieszczanie wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy na podstawie elektronicznego administracyjnego dokumentu (e-AD), zamiast stosowania papierowego administracyjnego dokumentu towarzyszącego (ADT).

Z procedurą zawieszenia poboru akcyzy ściśle związane są instytucje składu podatkowego, zarejestrowanego wysyłającego oraz zarejestrowanego odbiorcy.

Skład podatkowy to miejsce, w którym określone wyroby akcyzowe są: produkowane, magazynowane, przeładowywane lub do którego wyroby te są wprowadzane, lub z którego są wyprowadzane – z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy; w przypadku składu podatkowego znajdującego się na terytorium kraju miejsce to jest określone w zezwoleniu wydanym przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Aby móc prowadzić działalność w formie składu podatkowego należy uzyskać zezwolenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego na prowadzenie takiego składu.

Zarejestrowany odbiorca to podmiot, któremu wydano zezwolenie na nabywanie wewnątrzwspólnotowe albo na jednorazowe nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych wysłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Zarejestrowany wysyłający to podmiot, któremu wydano zezwolenie na wysyłanie importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy

Przemieszczanie, w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego bądź dostawy wewnątrzwspólnotowej, na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, wyrobów akcyzowych wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o podatku akcyzowym, znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy (dopuszczonych do konsumpcji), tj.:

  • wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą,
  • wyrobów akcyzowych opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie,

- dokonywane jest na podstawie uproszczonego dokumentu towarzyszącego (UDT), o którym mowa w rozporządzeniu Komisji Nr 3649/92/EWG z dnia 17 grudnia 1992 r. w sprawie uproszczonego dokumentu towarzyszącego w wewnątrzwspólnotowym przemieszczaniu wyrobów akcyzowych, przeznaczonych do konsumpcji w Państwie Członkowskim wysyłki oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych (Dz.U. poz. 334).

Uproszczony dokument towarzyszący może być zastąpiony przez dokument handlowy, o ile dokument ten zawiera takie same dane, jakie są wymagane dla uproszczonego dokumentu towarzyszącego oraz zawiera w widocznym miejscu napis „Uproszczony dokument towarzyszący do celów kontrolnych (wyroby akcyzowe)". Zobowiązanym do wystawienia uproszczonego dokumentu towarzyszącego jest podmiot, który wysyła wyroby akcyzowe poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy.

Uproszczony dokument towarzyszący powinien być sporządzony w trzech egzemplarzach:

  • egzemplarz 1 uproszczonego dokumentu towarzyszącego powinien być zachowany przez dostawcę do celów kontroli,
  • egzemplarz 2 uproszczonego dokumentu towarzyszącego towarzyszy wyrobom podczas przewozu i pozostaje u odbiorcy,

egzemplarz 3 uproszczonego dokumentu towarzyszącego towarzyszy wyrobom podczas przewozu i jest odsyłany przez odbiorcę do dostawcy po potwierdzeniu odbioru wyrobów przez odbierającego.

Znaki akcyzy

ZNAKI AKCYZY

Obowiązkowi oznaczania znakami akcyzy podlegają napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe.

Wyroby akcyzowe objęte obowiązkiem banderolowania:

  1. muszą być prawidłowo oznaczone odpowiednimi znakami akcyzy przed zakończeniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, a w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5 ustawy o podatku akcyzowym, przed przekazaniem do magazynu wyrobów gotowych lub dokonaniem ich sprzedaży;
  2. bez ich uprzedniego prawidłowego oznaczenia odpowiednimi podatkowymi znakami akcyzy nie mogą być:

a) importowane, chyba że zostaną objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy albo wprowadzone do wolnego obszaru celnego, albo objęte procedurą składu celnego i prawidłowo oznaczone przed zakończeniem procedury zawieszenia poboru akcyzy albo przed objęciem procedurą dopuszczenia do obrotu celem sprzedaży na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy

b) przemieszczone na terytorium kraju w wyniku nabycia wewnątrzwspólnotowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy,

c) przemieszczone na terytorium kraju z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy w wyniku nabycia wewnątrzwspólnotowego przez zarejestrowanego odbiorcę.

Ustawa zwalnia z obowiązku oznaczania znakami akcyzy wyroby, które są:

  • całkowicie niezdatne do użytku (np. z powodu wad jakościowych, wyroby nienadające się do spożycia lub połamane papierosy);
  • wyprowadzone ze składu podatkowego i przeznaczone do dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej lub na eksport;
  • umieszczane w składzie wolnocłowym i przeznaczone do sprzedaży w jednostkach handlowych tam usytuowanych;
  • przewożone przez terytorium kraju w ramach procedury tranzytu w rozumieniu przepisów prawa celnego;
  • przewożone z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego przez terytorium kraju;
  • wyprodukowane na warunkach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5 ustawy o podatku akcyzowym i przeznaczone do dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej lub na eksport;
  • zwolnione od akcyzy lub objęte zerową stawką akcyzy.

Dalsze zwolnienia przewiduje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2010 r. w sprawie zwolnień wyrobów akcyzowych z obowiązku oznaczania znakami akcyzy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1466 oraz poz. 1854).

RODZAJE ZNAKÓW AKCYZY

Ustawa przewiduje dwa rodzaje znaków: znaki podatkowe i legalizacyjne.

Wzory znaków i sposoby ich nanoszenia określają załączniki nr 1, 2 i 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (Dz.U. poz. 2283).

Podatkowe znaki akcyzy nanosi się na wyroby akcyzowe w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.

Podatkowe znaki akcyzy mają obowiązek stosować zarejestrowane podmioty będące:

  • podmiotami prowadzącymi składy podatkowe,
  • importerami,
  • podmiotami dokonującymi nabycia wewnątrzwspólnotowego,
  • przedstawicielami podatkowymi,
  • podmioty dokonujące produkcji wyrobów akcyzowych, o której mowa w art. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5 ww. ustawy,
  • właścicielami wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 13 ust. 3 ww. ustawy,
  • podmiotem zamierzającym nabyć wyroby akcyzowe i posiadającym zezwolenie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ww. ustawy.

Ponadto podatkowe znaki akcyzy otrzymuje podmiot sprzedający, nabywający wewnątrzwspólnotowo lub też importujący susz tytoniowy w przypadku, gdy te czynności skutkują powstaniem obowiązku podatkowego.

Legalizacyjne znaki akcyzy stosowane są w przypadku wystąpienia poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych nieoznaczonych, oznaczonych nieprawidłowo lub nieodpowiednimi znakami akcyzy, w szczególności znakami uszkodzonymi, w przypadku, gdy wyroby te przeznaczone są do dalszej sprzedaży.

Znak akcyzy jest umieszczany na opakowaniach jednostkowych wyrobów akcyzowych w taki sposób, aby zdjęcie znaku lub otwarcie opakowania powodowało trwałe i widoczne uszkodzenie znaku.

W przypadku legalizacyjnych znaków akcyzy istnieje również możliwość naniesienia ich na opakowania jednostkowe w stanie, w jakim opakowania występują poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy.

Znaków akcyzy nie można zbywać lub na jakichkolwiek innych zasadach odstępować lub przekazywać odpłatnie lub nieodpłatnie innym podmiotom. Importerzy, podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz przedstawiciele podatkowi, mogą przekazać banderole podmiotowi mającemu siedzibę poza terytorium kraju w celu naniesienia ich na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych, które będą przedmiotem importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Przepisy regulujące stosowanie znaków akcyzy nie są objęte harmonizacją. Państwa członkowskie mogą żądać, aby wyroby dopuszczone do konsumpcji na ich terytorium posiadały oznaczenia podatkowe lub krajowe znaki identyfikacyjne używane do celów fiskalnych (art. 39 dyrektywy 2008/118/WE).

PROCEDURA OTRZYMYWANIA ZNAKÓW AKCYZY

Procedurę otrzymywania znaków akcyzy reguluje:

  1. rozdział 3 ustawy o podatku akcyzowym zatytułowany „Procedura otrzymywania znaków akcyzy" (art. 125-129),
  2. rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (§ 6-8).

W celu otrzymania znaków akcyzy podmiot obowiązany do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy składa:


1) wstępne zapotrzebowanie na znaki akcyzy do Ministerstwa Finansów (wzór: załącznik nr 7 do ww. rozporządzenia). Wstępne zapotrzebowanie składa się w terminie do dnia 30 października roku poprzedzającego rok, na który składane jest wstępne zapotrzebowanie, chyba że w ciągu roku kalendarzowego wystąpią okoliczności uzasadniające złożenie, zmianę lub cofnięcie wstępnego zapotrzebowania na znaki akcyzy podmiot, którego to dotyczy, jest obowiązany, z chwilą powstania tych okoliczności, do niezwłocznego złożenia w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych takiego zapotrzebowania, jego zmiany lub cofnięcia, z tym że ostateczna zmiana wstępnego zapotrzebowania na znaki akcyzy w przypadku:

  • wyrobów tytoniowych nie może być złożona po dniu 30 września danego roku kalendarzowego, a jeżeli jest składana po dniu 1 września danego roku kalendarzowego, nie może przekraczać 5 % ilości zamówienia zawartego w ostatniej zmianie wstępnego zapotrzebowania, a jeżeli takiej zmiany nie było - we wstępnym zapotrzebowaniu;
  • zmiany wzorów znaków akcyzy nie może być złożona po upływie ostatniego dnia czwartego miesiąca poprzedzającego datę wprowadzenia nowych wzorów znaków akcyzy, a jeżeli jest składana po pierwszym dniu czwartego miesiąca poprzedzającego datę wprowadzenia nowych wzorów znaków akcyzy, nie może przekroczyć 5% ilości zamówienia zawartego w ostatniej zmianie wstępnego zapotrzebowania, a jeżeli takiej zmiany nie było - we wstępnym zapotrzebowaniu.

Podmiot, który nie odebrał znaków akcyzy, objętych ostateczną zmianą wstępnego zapotrzebowania na znaki akcyzy, do końca danego roku kalendarzowego, wpłaca kwotę na pokrycie kosztów wytworzenia znaków akcyzy.

2) wniosek o wydanie banderol podatkowych lub o sprzedaż banderol legalizacyjnych oraz o wydanie upoważnienia do odbioru banderol do urzędu skarbowego właściwego w sprawach znaków akcyzy (wzór: załącznik nr 12 do ww. rozporządzenia).

Do wniosku podmiot:

a) załącza odpowiednio dokumenty określone w § 8 ww. rozporządzenia oraz
b) wpłaca:

  • wartość podatkowych znaków akcyzy (załącznik nr 8 do ww. rozporządzenia),
  • kwotę na pokrycie kosztów wytworzenia podatkowych znaków akcyzy (załącznik nr 9 do ww. rozporządzenia) - gdy wniosek dotyczy wydania podatkowych znaków akcyzy lub
  • należność za legalizacyjne znaki akcyzy - gdy wniosek dotyczy wydania legalizacyjnych znaków akcyzy (załącznik nr 11 do ww. rozporządzenia).

Właściwość urzędu skarbowego w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzyustala się ze względu na adres siedziby lub zamieszkania podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy.

Wykaz urzędów skarbowych i izb administracji skarbowej właściwych w sprawach znaków akcyzy określa rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 17 lutego 2017 r. w sprawie właściwości urzędów skarbowych i izb administracji skarbowej w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy(Dz. U.  poz. 331 ) – obecnie 13 urzędów skarbowych.

Właściwy naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję w sprawie znaków akcyzy oraz upoważnienie do odbioru tych znaków (w przypadku, gdy banderole odbierane będą u wytwórcy).

Znaki akcyzy odbiera się:

  • we właściwym urzędzie skarbowym lub
  • w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. (wytwórca znaków akcyzy).

Uwaga!

Podmioty obowiązane do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, zobowiązane są do prowadzenia ewidencji znaków akcyzy. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji określono w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie ewidencji i innych dokumentacji dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (Dz. U. poz. 2257 z późn. zm.).

WAŻNOŚĆ ZNAKÓW AKCYZY

Ważność znaków akcyzy w przypadku wyrobów spirytusowych lub winiarskich wynosi 24 miesięcy. W tym okresie podmiot, który otrzymał te znaki zobowiązany jest je nanieść na te wyroby. Po upływie 24 miesięcy znaki te tracą ważność i podlegają zwrotowi.

W przypadku wyrobów tytoniowych, podmiot jest obowiązany oznaczyć wyroby do końca roku kalendarzowego odpowiadającemu rokowi wytworzenia tych znaków nadrukowanemu na opakowaniu.

Od dnia 1 stycznia danego roku kalendarzowego na opakowania jednostkowe wyrobów tytoniowych lub na wyroby tytoniowe mogą być nanoszone wyłącznie znaki akcyzy z nadrukowanym rokiem wytworzenia odpowiadającym rozpoczynającemu się rokowi kalendarzowemu.

Znaki akcyzy naniesione na opakowania jednostkowe wyrobów tytoniowych lub na wyroby tytoniowe w danym roku kalendarzowym zachowują ważność do ostatniego dnia lutego następnego roku kalendarzowego.

Znaki akcyzy na wyroby tytoniowe niewykorzystane do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego są zwracane w terminie do końca lutego następnego roku kalendarzowego podmiotowi, który je wydał.

Akty prawne dotyczące podatku akcyzowego dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Pliki do pobrania

Systemy informatyczne dla akcyzy

System Przemieszczania oraz Nadzoru Wyrobów Akcyzowych EMCS (Excise Movement and Control System), w ramach którego odbywa się przemieszczanie wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy zarówno w obrocie krajowym, jak i wewnątrzwspólnotowym wyłącznie na podstawie elektronicznego dokumentu administracyjnego e-AD. System EMCS jest wykorzystywany przez państwa członkowskie do weryfikacji przemieszczeń realizowanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Ponadto system ten służy administracjom państw członkowskich do kontroli konkretnych przemieszczeń wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą.

Biuro Łącznikowe ds. Akcyzy (ELO)

Centralne Biuro Łącznikowe ds. Akcyzy (CELO) w Departamencie Podatku Akcyzowego

ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa
fax. 22 694 45 16

Referat Współpracy Administracyjnej w Dziedzinie Podatków Akcyzowych (ELO)

ul. Dworcowa 5
69-110 Rzepin
tel. 95 7509 323
fax. 95 7509 123
e-mail:elo@rze.mofnet.gov.pl